Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

मनुष्यत्वे ब्राह्मणत्वं मुनित्वं तत्र दुर्लभम् । तत्रापि च तपःसिद्धिः प्राप्यैतत्पंचकं परम्

Transliteration

manuṣyatve brāhmaṇatvaṃ munitvaṃ tatra durlabham | tatrāpi ca tapaḥsiddhiḥ prāpyaitatpaṃcakaṃ param

Translation

Parmi les hommes, la condition de brāhmane est rare, et plus rare encore, en son sein, est l’état de muni, le sage. Plus rare encore est l’accomplissement obtenu par tapas, l’austérité. Ayant obtenu cette suprême fortune en cinq parts…

Word by Word

• मनुष्यत्वे: in (the state of) being human
• मनुष्यत्वे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मनुष्यत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (-त्व)

• ब्राह्मणत्वम्: Brahminhood
• ब्राह्मणत्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मणत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (-त्व)

• मुनित्वम्: sagehood
• मुनित्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनित्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; भाववाचक-तद्धितान्त (-त्व)

• तत्र: therein/among those
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• दुर्लभम्: rare/difficult to obtain
• दुर्लभम्: Vidhaya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/प्रथमा or 2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (predicate adjective)

• तत्र: therein
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• तपःसिद्धिः: attainment through austerity
• तपःसिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तपसः सिद्धिः)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √आप् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव; ‘having obtained’

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• पंचकम्: set of five
• पंचकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्चक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समूहवाचक

• परम्: supreme/highest
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण

Speaker

Bhṛgu (continuing the address begun in shloka 36)

Visual Art Cues

Scene: A contemplative ascetic scene: a muni reflecting on the rarity of human birth and spiritual qualifications, with symbolic motifs of a ladder of attainments (human → brāhmaṇa → muni → tapas-siddhi) leading toward a Śiva-liṅga.

Characters & Entities

• brāhmaṇatva
• munitva
• tapaḥsiddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual qualifications and accomplishments are rare; one should honor and properly use such attainments for dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named; the verse is a general mahātmya of spiritual opportunity within Bhārata.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is stated; it points to tapas (austerity) as a central discipline.