Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

स्वयमेव यदा रूपं सुगौरं प्रतिपत्स्यते । विरहेण हरश्चास्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम्

svayameva yadā rūpaṃ sugauraṃ pratipatsyate | viraheṇa haraścāsyā matvā śūnyaṃ jagattrayam

Quand elle retrouvera d’elle‑même une forme d’une blancheur très pure, alors Hara aussi—par la séparation d’avec elle—tiendra les trois mondes pour vides.

स्वयम्by herself
स्वयम्:
Karta (Agent-emphasis/कर्तृप्राधान्य)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: “by oneself”)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (particle: “indeed/only”)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
रूपम्form
रूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
सु-गौरम्very fair, beautiful and fair
सु-गौरम्:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + गौर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘रूपम्’ इत्यस्य विशेषणम्; कर्मधारय-समासः (सुन्दरं गौरं)
प्रतिपत्स्यतेwill attain/assume
प्रतिपत्स्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पद् (धातु) उपसर्ग-प्रति
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; अर्थः—“प्राप्स्यते/अधिगमिष्यति”
विरहेणby/through separation
विरहेण:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootविरह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भावः
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अस्याःof her
अस्याः:
Sambandha (Possessor/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम्/अस्मद्-प्रत्ययान्त? here ‘अस्या’ from ‘इदम्’ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध (genitive)
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund): “having thought/considered”
शून्यम्empty
शून्यम्:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘जगत्त्रयम्’ इत्यस्य विशेषणम्
जगत्-त्रयम्the three worlds
जगत्-त्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि जगन्ति)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: Devī regains a radiant fair (sugaurī) form; Śiva, bereft of her, experiences the three worlds as void—an intimate cosmic viraha tableau.

H
Hara (Śiva)
D
Devī (Pārvatī implied)
T
Three worlds (trailokya)

FAQs

Śiva–Śakti are presented as inseparable for cosmic fullness; separation signifies incompleteness even for the Lord’s līlā.

No; the verse is theological and emotional (viraha), not a site-glorification passage.

None.