Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

अश्रांतो यदि तार्क्ष्यासि मथनं प्रति तद्व्रज । श्रांतश्चेच्च मुहूर्तं त्वं रणादपसृतो भव

aśrāṃto yadi tārkṣyāsi mathanaṃ prati tadvraja | śrāṃtaścecca muhūrtaṃ tvaṃ raṇādapasṛto bhava

«Si tu n’es point las, ô Tārkṣya, va droit vers Mathana. Mais si la fatigue te gagne, retire-toi un instant du combat.»

अश्रान्तःunwearied
अश्रान्तः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootअ- (उपसर्ग/निषेध) + श्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बोधनार्थे (addressing Garuḍa): ‘unwearied’
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (conditional particle: if)
तार्क्ष्यO Tārkṣya (Garuḍa)
तार्क्ष्य:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतार्क्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th), एकवचन; गरुडस्य नाम
असिare
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘you are’
मथनम्Mathana
मथनम्:
Karman (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमथन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; गन्तव्य-देश/व्यक्ति (towards Mathana)
प्रतिtowards
प्रति:
Dik-karaka (Direction/दिक्)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formअव्यय; दिशार्थक उपपद (towards)
तत्there
तत्:
Karman (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘that (place/goal)’
व्रजgo
व्रज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘go’
श्रान्तःtired
श्रान्तः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootश्रान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बोधनार्थे (if tired)
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक (if)
then
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वय (and/then)
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
Karman (Extent/कर्म)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; कालावधि (for a moment)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
रणात्from the battle
रणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (from battle)
अपसृतःwithdrawn
अपसृतः:
Karta (Subject-complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअप + सृ (धातु) → अपसृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; ‘withdrawn’
भवbe
भव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘be/become’

Hari (Viṣṇu) speaking to Garuḍa (Tārkṣya)

Scene: Hari, seated on Garuḍa, leans forward and speaks amid the roar of battle—issuing calm, precise instructions about advancing or briefly withdrawing.

H
Hari (Viṣṇu)
T
Tārkṣya (Garuḍa)
M
Mathana

FAQs

Even in righteous struggle, discernment and measured action are dharmic—strength is used wisely, and rest is not dishonor.

No tīrtha is referenced in this instruction.

None; it is tactical counsel within a battle narrative.