Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

Devanagari script

निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च रोषात्ताम्रविलोचनः । ध्यात्वास्त्रं गारुडं दिव्यं बाणं संधाय कार्मुके

Transliteration

niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ | dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke

Translation

Exhalant longuement et brûlant, les yeux rougis de colère, il contempla en méditation l’arme divine de Gāruḍa et ajusta une flèche sur son arc.

Word by Word

• निःश्वसन्: sighing/breathing out
• निःश्वसन्: Karta (Agent as participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √श्वस् (धातु; श्वासप्रश्वासयोः)
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘breathing out/sighing’

• दीर्घम्: long
• दीर्घम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म/क्रियाविशेषण), एकवचन; निःश्वसन् इति क्रियाविशेषणम्

• उष्णम्: hot
• उष्णम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म/क्रियाविशेषण), एकवचन; दीर्घम् इव निःश्वासस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Connector (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय—समुच्चय (conjunction)

• रोषात्: from anger
• रोषात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: रोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेतौ—‘from/through anger’

• ताम्रविलोचनः: whose eyes were copper-red
• ताम्रविलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ताम्र (प्रातिपदिक) + विलोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (ताम्राणि विलोचनानि यस्य)

• ध्यात्वा: having contemplated
• ध्यात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु; चिन्तायाम्/ध्यान)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having meditated/visualized’

• अस्त्रम्: weapon (missile)
• अस्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• गारुडम्: Garuda-related (Gāruḍa)
• गारुडम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गारुड (प्रातिपदिक; गरुड-सम्बन्धि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषणम्

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषणम्

• बाणम्: arrow
• बाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• संधाय: having fitted/placed
• संधाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम् + √धा (धातु; धारणे/स्थापने)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having fixed/placed (on the bow)’; उपसर्गः सम्-

• कार्मुके: on the bow
• कार्मुके: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्मुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (क्वचित् पुं), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Kubera exhales hotly, eyes copper-red with anger; he closes his mind into meditation, visualizing the Gāruḍa weapon; then he nocks a shining arrow on a taut bow, poised to release.

Characters & Entities

• Gāruḍāstra (Gāruḍa weapon)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner focus (dhyāna) directs power; even in conflict, disciplined invocation determines outcome.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned.

What ritualistic prescription is mentioned?

No public ritual is prescribed; the verse depicts meditative invocation of an astra (weapon-mantra tradition).