Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

दुःखपारमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता । पुत्रं मे घोरदुःखस्य तारकं देहि चेत्कृपा

duḥkhapāramapaśyaṃtī prāṇāṃstyaktuṃ vyavasthitā | putraṃ me ghoraduḥkhasya tārakaṃ dehi cetkṛpā

Ne voyant pas l'autre rive de cet océan de chagrin, je suis résolue à abandonner la vie. Si tu as de la compassion, accorde-moi un fils — un fils qui me fera traverser cette terrible douleur.

दुःखपारम्the far shore/end of sorrow
दुःखपारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख-पार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (दुःखस्य पारम्)
अपश्यन्तीnot seeing
अपश्यन्ती:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√पश् (धातु) → पश्यन्त् (कृदन्त; शतृ)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकालिक-कर्तरि-शतृ; ‘not seeing’
प्राणान्life-breaths, life
प्राणान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
त्यक्तुम्to abandon, to give up
त्यक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (infinitive)
व्यवस्थिताresolved, determined
व्यवस्थिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-अव-√स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त; क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘resolved/standing ready’
पुत्रम्a son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
घोरदुःखस्यof terrible sorrow
घोरदुःखस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootघोर-दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (घोरं दुःखम्)
तारकम्a deliverer, savior
तारकम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पुत्रम्)
देहिgive
देहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलोट् (imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्त-अव्यय (conditional particle)
कृपाcompassion, mercy
कृपा:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वाक्ये ‘यदि कृपा (अस्ति)’ इति भावः

Varāṅgī

Listener: Daityendra (implied)

Scene: Varāṅgī at the edge of a symbolic dark ocean or in a desolate chamber, hands clasped, eyes uplifted; the ‘ocean of sorrow’ is visualized as waves behind her; a faint light signifies compassion and hope tied to the word ‘tāraka’.

V
Varāṅgī
V
Vajrāṅga (implied addressee)

FAQs

In Purāṇic thought, hope is restored through compassionate response and dharmic support—here symbolized by the boon of progeny.

None is mentioned; the focus is on personal supplication.

None explicitly; the verse contains a boon-request rather than a vrata or tīrtha practice.