Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

कथं संस्थापितं लिंगं कुमारेश्वरसंज्ञितम् । किं फलं चास्य लिंगस्य ब्रूहि तद्विस्तरान्मम

Transliteration

kathaṃ saṃsthāpitaṃ liṃgaṃ kumāreśvarasaṃjñitam | kiṃ phalaṃ cāsya liṃgasya brūhi tadvistarānmama

Translation

Comment le liṅga nommé Kumāreśvara fut-il établi ? Et quel est le fruit du culte rendu à ce liṅga ? Dis-le-moi en détail.

Word by Word

• कथम्: how?
• कथम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नवाचक-अव्यय

• संस्थापितम्: established
• संस्थापितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-स्था (धातु) → संस्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘established’

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुमारेश्वरसंज्ञितम्: named ‘Kumāreśvara’
• कुमारेश्वरसंज्ञितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुमार + ईश्वर + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कुमारेश्वर’ इति संज्ञा यस्य (named ‘Kumāreśvara’)

• किम्: what?
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Sambandha (Ablative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘in detail’

• मम: to me / my
• मम: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम

Speaker

Arjuna

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumāreśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A devotee asks about the consecration of the Kumāreśvara liṅga and the benefits of its worship; the liṅga is envisioned with bilva leaves, water-pot, lamps, and a subtle spear/peacock emblem indicating Kumāra’s association.

Characters & Entities

• Kumāreśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred objects and sites have a dharmic origin-story; knowing the pratiṣṭhā and its promised fruits strengthens devotion and right practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kumāreśvara (a liṅga and its associated sacred place); the exact geographical identification is supplied by the broader adhyāya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation) is referenced; the question also seeks the liṅga’s worship-fruit (phala).