Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 93

गौर्युवाच । उपचारप्रवृत्तानां फलं मे शंस सुव्रत । यैर्वै जनः कृतार्थः स्याद्यथाशक्ति कृतादरः

gauryuvāca | upacārapravṛttānāṃ phalaṃ me śaṃsa suvrata | yairvai janaḥ kṛtārthaḥ syādyathāśakti kṛtādaraḥ

Gaurī dit : «Ô toi dont l’observance est parfaite, dis-moi le fruit de ceux qui s’adonnent à l’upacāra—au culte et au service—grâce auquel les êtres, honorant selon leur pouvoir, deviennent accomplis.»

गौरीGaurī
गौरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
उपचारप्रवृत्तानाम्of those engaged in offerings/service
उपचारप्रवृत्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootउपचार (प्रातिपदिक) + प्रवृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र + वृत् धातु)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (उपचारे प्रवृत्ताः)
फलम्the fruit/result
फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सर्वनाम (dative)
शंसtell / declare
शंस:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशंस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सुव्रतO good-vowed one
सुव्रत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः—‘सु-व्रतः’ (good-vowed)
यैःby which / by whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
जनःa person
जनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कृतार्थःfulfilled / successful
कृतार्थः:
Karta-predicative (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु; कृदन्त) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (कृतः अर्थः यस्य) = fulfilled
स्यात्may become
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
यथाशक्तिaccording to (one's) ability
यथाशक्ति:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial)
कृतादरःhaving shown reverence
कृतादरः:
Karta-predicative (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु; कृदन्त) + आदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (कृतः आदरः यस्य)

Gaurī (Pārvatī)

Tirtha: Aruṇācala

Type: kshetra

Listener: Muni (addressed as suvrata)

Scene: Gaurī, poised and compassionate, asks a sage about the fruits of upacāra; the setting evokes Arunācala’s sanctity—quiet hermitage near the sacred hill.

G
Gaurī (Pārvatī)
U
Upacāra (ritual service)
A
Aruṇācala (context)

FAQs

Sincere worship according to one’s capacity is spiritually effective and leads to true fulfillment.

Aruṇācala, since the dialogue occurs within its māhātmya describing worship and its rewards.

Upacāra—devotional services/offerings performed with reverence, tailored to one’s means (yathāśakti).