Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

ममानंदवने ये वै निरं तर वनौकसः । मोक्षलक्ष्मीफलान्यत्र सुस्वादूनि लभंति ते

Transliteration

mamānaṃdavane ye vai niraṃ tara vanaukasaḥ | mokṣalakṣmīphalānyatra susvādūni labhaṃti te

Translation

Ceux qui demeurent sans cesse dans Mon Ānandavana y résident en cette forêt, y reçoivent les fruits savoureux de la grâce de la Mokṣa, la Lakṣmī de la délivrance.

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• आनन्दवने: in the forest of bliss (Ānandavana)
• आनन्दवने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आनन्द-वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (आनन्दस्य वनम्)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात-अव्यय (emphatic particle)

• निरन्तर: continuously
• निरन्तर: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: निरन्तर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• वनौकसः: forest-dwellers
• वनौकसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वन-ओकस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (वने ओकः यस्य/वन-निवासी)

• मोक्ष-लक्ष्मी-फलानि: fruits of the fortune of liberation
• मोक्ष-लक्ष्मी-फलानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष-लक्ष्मी-फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः तत्पुरुषः (मोक्षलक्ष्म्याः फलानि / मोक्षरूप-लक्ष्मी-फलानि)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• सुस्वादूनि: very sweet, delightful
• सुस्वादूनि: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-स्वादु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (फलानि इति); समासः कर्मधारयः (अत्यन्तं स्वादूनि)

• लभन्ति: obtain
• लभन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ānandavana (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī or dialogue partner in Kāśī-khaṇḍa frame (context-dependent)

Visual Art Cues

Scene: A verdant yet temple-filled ‘forest-city’ where ascetics and householders dwell peacefully; fruits and blossoms symbolize mokṣa-lakṣmī’s ‘delicious fruits’.

Characters & Entities

• Ānandavana
• Kāśī
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady residence (or steadfast spiritual abiding) in Kāśī’s Ānandavana ripens into the ‘sweet fruit’ of liberation-oriented grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ānandavana, the sanctified sacred zone of Kāśī celebrated in the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

The emphasis is on niraṃtara-vāsa (continuous dwelling/abiding) in Ānandavana rather than a discrete ritual.