Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91

Devanagari script

रुद्रकुंडे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा रुद्रेश्वरं विभुम् । यत्रतत्र मृतो वापि रुद्रलोकमवाप्नुयात्

Transliteration

rudrakuṃḍe naraḥ snātvā dṛṣṭvā rudreśvaraṃ vibhum | yatratatra mṛto vāpi rudralokamavāpnuyāt

Translation

Celui qui se baigne dans le Rudra-kuṇḍa et contemple le puissant Rudreśvara, fût-il mort en quelque lieu que ce soit, atteint le monde de Rudra.

Word by Word

• रुद्रकुण्डे: in Rudra-kuṇḍa
• रुद्रकुण्डे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य कुण्डम्)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव-कृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययभाव-कृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया

• रुद्रेश्वरम्: Rudreśvara (Lord Rudra)
• रुद्रेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य ईश्वरः)

• विभुम्: the all-pervading/mighty one
• विभुम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; रुद्रेश्वरम्-विशेषणम्

• यत्रतत्र: wherever
• यत्रतत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र + तत्र (अव्यय-द्वन्द्ववत्)
• Form: देशवाचक-अव्यय-युग्म (wherever)

• मृतः: dead
• मृतः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नरः-विशेषणम्

• वा: or/even if
• वा: Sambandha (particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or/even)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• रुद्रलोकम्: Rudra’s world
• रुद्रलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य लोकः)

• अवाप्नुयात्: would attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudra-kuṇḍa (Rudrāvāsa) and Rudreśvara

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims concerned with death, destiny, and afterlife fruits

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim emerges from the kuṇḍa with wet hair and folded hands, facing the Rudreśvara liṅga; above, a subtle vision of Rudraloka—radiant Śiva realm—appears as a promise.

Characters & Entities

• Rudra-kuṇḍa
• Rudreśvara
• Rudra-loka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A single sincere tīrtha-bath and Śiva-darśana in Kāśī establishes a lasting spiritual destiny beyond the circumstances of death.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudra-kuṇḍa and the nearby Rudreśvara shrine in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) in Rudra-kuṇḍa and darśana of Rudreśvara.