Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

Devanagari script

तत्रैव लिंगं बाणेशं पूजितं सर्वकामदम् । चंद्रेश्वरस्य पूर्वेण लिंगं विद्येश्वराभिधम्

Transliteration

tatraiva liṃgaṃ bāṇeśaṃ pūjitaṃ sarvakāmadam | caṃdreśvarasya pūrveṇa liṃgaṃ vidyeśvarābhidham

Translation

Là même se trouve le liṅga nommé Bāṇeśa ; lorsqu’il est vénéré, il accorde tous les désirs. À l’est de Candreśvara se tient le liṅga connu sous le nom de Vidyeśvara.

Word by Word

• तत्रैव: right there
• तत्रैव: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र + एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक-अव्यय ‘तत्र’ + अवधारणार्थक-निपात ‘एव’

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• बाणेशम्: Bāṇeśa (name of the liṅga)
• बाणेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाण-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बाणस्य ईश्वरः)

• पूजितम्: worshipped
• पूजितम्: Kriya-vishesana (Predicate adjective/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• सर्वकामदम्: granting all desires
• सर्वकामदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-काम-द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वान् कामान् ददाति इति)

• चन्द्रेश्वरस्य: of Candra-īśvara
• चन्द्रेश्वरस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (चन्द्रस्य ईश्वरः)

• पूर्वेण: to the east (of)
• पूर्वेण: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/दिशा-निर्देश), एकवचन; दिक्शब्द-प्रयोगः (by/at the east of)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• विद्येश्वराभिधम्: named ‘Vidyeśvara’
• विद्येश्वराभिधम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद्या-ईश्वर-अभिध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (विद्येश्वर इति अभिधा यस्य)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāṇeśa-liṅga; Vidyeśvara-liṅga (east of Candreśvara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two adjacent shrines: Bāṇeśa-liṅga being worshipped with offerings and a devotee’s sankalpa; a second shrine to the east of Candreśvara marked Vidyeśvara, with students/learned brāhmaṇas offering lamps and manuscripts.

Characters & Entities

• Bāṇeśa
• Candreśvara
• Vidyeśvara
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship (pūjā) in Kāśī is portrayed as directly fruitful—certain liṅgas are celebrated as quick granters of legitimate aims (kāma) within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Bāṇeśa liṅga and the Vidyeśvara liṅga (situated east of Candreśvara) in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of Bāṇeśa is highlighted as the means to obtain sarvakāma (all desired ends).