Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

चक्रपुष्करिणी तीर्थे स्नातव्यं प्रतिवासरम् । पुष्पैः पत्रैः फलैस्तोयैरर्च्यो विश्वेश्वरः सदा

cakrapuṣkariṇī tīrthe snātavyaṃ prativāsaram | puṣpaiḥ patraiḥ phalaistoyairarcyo viśveśvaraḥ sadā

Au tīrtha de Cakrapuṣkariṇī, il convient de se baigner chaque jour. Et Viśveśvara doit être adoré sans cesse avec des fleurs, des feuilles, des fruits et de l’eau.

चक्रपुष्करिण्याम्at Cakrapuṣkariṇī (the tank)
चक्रपुष्करिण्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचक्रपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (पाठे 'चक्रपुष्करिणी' इति, अर्थतः सप्तमी अपेक्षा)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
स्नातव्यम्one should bathe
स्नातव्यम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्नातव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्ना धातोः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय; अर्हार्थक (gerundive: 'to be bathed')
प्रतिवासरम्every day
प्रतिवासरम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + वासर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययत्वेन कालवाचक (every day)
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
पत्रैःwith leaves
पत्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
फलैःwith fruits
फलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
तोयैःwith water
तोयैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
अर्च्यःshould be worshipped
अर्च्यः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootअर्च्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; अर्च् धातोः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय; अर्हार्थक (gerundive: 'to be worshipped')
विश्वेश्वरःViśveśvara (Lord of the universe)
विश्वेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईश्वरः)
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Cakrapuṣkariṇī

Type: kund

Listener: null

Scene: Morning at a lotus-filled pond (puṣkariṇī): devotees bathe; nearby, a shrine of Viśveśvara receives offerings of flowers, leaves, fruits, and water; the scene is orderly and devotional.

C
Cakrapuṣkariṇī Tīrtha
V
Viśveśvara
K
Kāśī

FAQs

Daily tīrtha-bathing and simple, sincere worship of Viśveśvara are upheld as the steady path of Kāśī-dharma.

Cakrapuṣkariṇī Tīrtha in Kāśī, linked with daily sacred bathing.

Prativāsara-snana (daily bath) at Cakrapuṣkariṇī and daily pūjā of Viśveśvara with flowers, leaves, fruits, and water.