Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 45›Shloka 57
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

Devanagari script

यः क्षीराब्धेर्मंदराघातजातो ज्वालामाली कालकूटोति भीमः । तं सोढुं वा को परोऽभून्महेशाद्यत्कीलाभिः कृष्णतामाप विष्णुः

Transliteration

yaḥ kṣīrābdhermaṃdarāghātajāto jvālāmālī kālakūṭoti bhīmaḥ | taṃ soḍhuṃ vā ko paro'bhūnmaheśādyatkīlābhiḥ kṛṣṇatāmāpa viṣṇuḥ

Translation

L’effroyable poison Kālakūṭa—ceint de flammes—naquit de l’Océan de Lait lorsque le mont Mandara le frappa. Qui, hormis Maheśa, aurait pu le supporter ? Tant il brûlait que, sous ses dards ardents, même Viṣṇu devint sombre.

Word by Word
यःwhich/who
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षीर-अब्धेःof the milk-ocean
क्षीर-अब्धेः:
Apadana/Source (अपादान)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोग (क्षीरः अब्धिः)
मन्दर-आघात-जातःborn from the удар/impact of Mandara
मन्दर-आघात-जातः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमन्दर (प्रातिपदिक) + आघात (प्रातिपदिक) + जात (कृदन्त from जन् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (मन्दरस्य आघातः तस्मात् जातः)
ज्वाला-मालीgarlanded with flames
ज्वाला-माली:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootज्वाला (प्रातिपदिक) + मालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्वालानां माली)
कालकूटःKālakūṭa (poison)
कालकूटः:
Karta (Subject/कर्ता) (apposition)
TypeNoun
Rootकालकूट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus/called
इति:
Quotation marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक
भीमःterrible
भीमः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तम्him/that (poison)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सोढुम्to endure
सोढुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; धातु-रूप: सह् → सोढुम् (to endure)
वाor/indeed
वा:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
परःother/superior
परः:
Karta (Subject/कर्ता) (predicate)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
अभूत्was/became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महेशात्than Maheśa (Śiva)
महेशात्:
Apadana/Comparison (अपादान)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
यत्because/that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
कीलाभिःwith pegs/nails (i.e., by fixed marks)
कीलाभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
कृष्णताम्blackness/dark hue
कृष्णताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्णता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आपattained
आप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Satyavatī’s son (Vyāsa) continuing the stotra to Maheśa (deduced from immediate context)

Visual Art Cues

Scene: The flaming Kālakūṭa rises from the Milk-Ocean during the churning; Śiva alone bears it, while even Viṣṇu is darkened by its scorching prongs.

Characters & Entities
K
Kālakūṭa
K
Kṣīrābdhi (Ocean of Milk)
M
Mandara
M
Maheśa
V
Viṣṇu

FAQs

Śiva’s compassion is shown as cosmic self-sacrifice—bearing the world’s poison so others may live and flourish.

Kāśī indirectly—this stotra to Viśvanātha in Kāśī magnifies Śiva’s universal saving power.

None; the verse is mythic-theological praise (stotra) rather than a ritual injunction.

←Previous Verse
Next Verse→