Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अथ तं वीक्ष्य स मुनिः सनारुरुपजंघनिम् । पुनः प्राणितसंपन्नं विस्मयं प्राप्तवान्परम्

Transliteration

atha taṃ vīkṣya sa muniḥ sanārurupajaṃghanim | punaḥ prāṇitasaṃpannaṃ vismayaṃ prāptavānparam

Translation

Alors, voyant Upajaṅghani rendu une fois encore à la vie, le sage Sanāru fut saisi du plus grand étonnement.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha/Discourse (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: वि + ईक्ष् (धातु) + क्त्वा/ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सनारुः: Sanāru
• सनारुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनारु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष-नाम (proper name)

• उपजंघनिम्: Upajaṅghani
• उपजंघनिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उपजंघनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेष-नाम

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again)

• प्राणितसंपन्नम्: endowed with life/breath
• प्राणितसंपन्नम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राणित + संपन्न (कृदन्त-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष: ‘प्राणितेन संपन्नः’ = ‘endowed with breath/life’

• विस्मयम्: astonishment
• विस्मयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्तवान्: attained/experienced
• प्राप्तवान्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
• Form: क्तवत्-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (perfective past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि ‘having attained’

• परम्: great, supreme
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (विस्मयम् इति विशेष्य)

Speaker

Skanda (narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Svargadvāra (Kāśī)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka-ādi ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Upajaṅghani stands/sits revived, complexion returning; Sanāru gazes with wide eyes and folded hands, the concealed liṅga behind them, cremation-ground smoke now gentle.

Characters & Entities

• Sanāru
• Upajaṅghani

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa highlights wonder (vismaya) as a natural response when divine grace manifests through Kāśī’s sacred power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate setting remains the Mahāśmaśāna/Svargadvāra region of Kāśī introduced in the preceding verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse records the witness’s reaction to the miracle.