Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 45

परं नो दृग्गतान्येव दूरे दूरे व्रजंत्यहो । दैवादद्यैकमायांतं दृष्ट्वा कार्पटिकं मुने

paraṃ no dṛggatānyeva dūre dūre vrajaṃtyaho | daivādadyaikamāyāṃtaṃ dṛṣṭvā kārpaṭikaṃ mune

Pourtant, tout ce qui tombe sous notre regard s’enfuit toujours plus loin—hélas ! Mais aujourd’hui, par le décret du destin, voyant s’avancer un unique mendiant vêtu de haillons, ô sage…

परम्but, however
परम्:
Discourse/Connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपरम् (अव्यय/विशेषण-रूप)
Formअव्यय, विरोध/अपवादार्थक (indeclinable; but/however)
नःour
नः:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप (genitive plural; of us/our)
दृक्eye, sight
दृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदृश्/दृक् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (feminine, nominative singular)
गतानिgone, having gone (into)
गतानि:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त; √गम्)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; विशेषण (past participle; neuter nom/acc plural)
एवindeed, only
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle; only/indeed)
दूरेfar
दूरे:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial usage; far away)
दूरेfar (very far)
दूरे:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formपुनरुक्ति-बल (reduplication for emphasis; very far)
व्रजन्तिgo, move away
व्रजन्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद (present indicative, 3rd plural)
अहोalas!/ah!
अहो:
Discourse/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादिबोधक अव्यय (exclamation)
दैवात्by fate, by chance
दैवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5) एकवचन-रूपेण अव्ययीभाववत्; हेत्वर्थक (ablative used adverbially; by fate)
अद्यtoday
अद्य:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb; today)
एकम्one
एकम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (masculine accusative singular; qualifying kārpaṭikam)
आयान्तम्coming, approaching
आयान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआ-या (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (present participle; masculine accusative singular)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive; having seen)
कार्पटिकम्a beggar, rag-wearer
कार्पटिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्पटिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (masculine accusative singular)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन (masculine vocative singular)

Preta (departed spirit), addressing a sage (mune) (deduced)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: muni (sage)

Scene: A hungry wanderer watches desirable things slip away in the distance; in the foreground a rag-clad mendicant (karpaṭika) approaches calmly, staff and begging bowl, eyes serene.

K
Kāśī (implied)
K
kārpaṭika (mendicant)

FAQs

Desire continually recedes and remains unfulfilled; providence can bring a decisive encounter that turns one toward liberation.

Kāśī is the narrative world of the Kāśīkhaṇḍa, though no named tīrtha appears in this verse.

None; the verse sets up an encounter driven by daiva (fate).