Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

निवार्य प्रमथानीकमतिक्षुब्धमुमाधवः । मदंश एव हि मुनीरानसूये य एष वै

nivārya pramathānīkamatikṣubdhamumādhavaḥ | madaṃśa eva hi munīrānasūye ya eṣa vai

Réfrénant l’armée des pramathas, violemment agitée, le Seigneur d’Umā déclara : «Ô toi sans faute, ce sage est véritablement une part de ma propre puissance».

निवार्यhaving restrained
निवार्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वṛ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): 'having restrained/checked'
प्रमथ-अनीकम्the troop of Pramathas
प्रमथ-अनीकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रमथ (प्रातिपदिक) + अनीक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (प्रमथानाम् अनीकम्)
अति-क्षुब्धम्greatly agitated
अति-क्षुब्धम्:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + क्षुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (अनीकम्); समासः—उपपद-तत्पुरुष (अत्यन्तं क्षुब्धम्)
उमा-धवःŚiva (husband of Umā)
उमा-धवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक) + धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (उमायाः धवः = 'husband of Umā')
मद-अंशःmy portion/part
मद-अंशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मम अंशः)
एवindeed, only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
हिfor
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (causal/emphatic particle)
मुनीःsages
मुनीः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
अनसूयेO Anasūyā
अनसूये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनसूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)
वैindeed, surely
वै:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (assurance particle)

Śiva (Umādhavaḥ)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Primary interlocutors of Kāśīkhaṇḍa frame

Scene: A turbulent crowd of pramathas surges forward, but Śiva (Umādhava) raises a calming hand, declaring the sage to be an aṃśa of his own power; the mob’s fury subsides.

Ś
Śiva
U
Umā (Pārvatī)
P
Pramathas
S
Sage (muni)

FAQs

Even when provoked, divine power upholds restraint and honors sages, who embody sacred potency.

Kāśī indirectly—its sanctity is defended through Śiva’s governance and protection.

None; the focus is ethical-dharmic: non-malice and reverence toward ascetics.