Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

चंडो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचंडस्तांडवप्रियः । पिचिंडिलः स्थूलशिराः स्थूलकेशो गभस्तिमान्

Transliteration

caṃḍo bhṛṃgiriṭistuṃḍī pracaṃḍastāṃḍavapriyaḥ | piciṃḍilaḥ sthūlaśirāḥ sthūlakeśo gabhastimān

Translation

Il y avait Caṇḍa, Bhṛṅgiriṭi, Tuṇḍī et Pracaṇḍa, épris du Tāṇḍava ; ainsi que Piciṃḍila, Sthūlaśiras, Sthūlakeśa et Gabhastimān — des gaṇas flamboyant d’une énergie farouche.

Word by Word

• चण्डः: fierce
• चण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• भृङ्गिरिटिः: Bhṛṅgiriṭi (a name)
• भृङ्गिरिटिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भृङ्गि (प्रातिपदिक) + रिटि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (नामधेय-समास)

• स्तुण्डी: Stuṇḍī (a name)
• स्तुण्डी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्तुण्डिन्/स्तुण्डी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इकारान्त-प्रातिपदिक

• प्रचण्डः: very fierce
• प्रचण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + चण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• ताण्डवप्रियः: lover of the tāṇḍava dance
• ताण्डवप्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ताण्डव (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ताण्डवस्य प्रियः

• पिचिण्डिलः: Piciṇḍila (a name)
• पिचिण्डिलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिचिण्डिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्थूलशिराः: thick-/large-headed
• स्थूलशिराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + शिरस्/शिरः (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: स्थूलं शिरः यस्य सः

• स्थूलकेशः: thick-haired
• स्थूलकेशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + केश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: स्थूलाः केशाः यस्य सः

• गभस्तिमान्: radiant; possessing rays
• गभस्तिमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गभस्ति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Gaṇas whirl in a protective tāṇḍava around a blazing center; Caṇḍa and Pracaṇḍa leap with raised arms; Bhṛṅgiriṭi stands ascetic yet fierce; hair and ornaments flare like sparks; Kāśī’s lamps and bells echo the dance.

Characters & Entities

• Kāśī (context)
• Śiva (implied)
• Tāṇḍava
• Gaṇas
• Bhṛṅgiriṭi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s cosmic rhythm (Tāṇḍava) and his fierce attendants symbolize the removal of obstacles to Dharma and the safeguarding of sacred space.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, implicitly, within the Kāśīkhaṇḍa’s account of divine guardians.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive rather than prescriptive.