Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8

क्षीरोदाद्दक्षिणेभागे तीर्थं शंखाख्यनुत्तमम् । तत्र स्नातो भवेन्नूनं नाशंखादिनिधेः पतिः

kṣīrodāddakṣiṇebhāge tīrthaṃ śaṃkhākhyanuttamam | tatra snāto bhavennūnaṃ nāśaṃkhādinidheḥ patiḥ

Au flanc méridional de Kṣīroda se trouve le tīrtha incomparable nommé Śaṅkha. Celui qui s’y baigne devient assurément maître de trésors, tels les conques et autres richesses.

क्षीरोदात्from Kṣīroda (the Milk-ocean)
क्षीरोदात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + उद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; कर्मधारयः (क्षीरः उदः यस्य/क्षीरमय उदः) = ‘क्षीरोद’
दक्षिणेभागेin the southern part
दक्षिणेभागे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषः (दक्षिणः भागः)
तीर्थम्a tīrtha
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
शंखाख्यनुत्तमम्supremely excellent, called ‘Śaṅkha’
शंखाख्यनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशंख (प्रातिपदिक) + आख्य (आ+ख्या-धातु, क्त; कृदन्त/प्रातिपदिकवत्) + अनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—‘शंखाख्यम्’ (शंख इति आख्यं) + ‘अनुत्तमम्’ (श्रेष्ठतमम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) + क्त-प्रत्यय (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘स्नानं कृतवान्’
भवेत्would become / may become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
नूनम्surely
नूनम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (particle of certainty)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
अशंखादिनिधेःof the treasure of non-conches etc. (i.e., of a treasure excluding conches, etc.)
अशंखादिनिधेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअ (नञ्-प्रत्यय) + शंख (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—नञ्-तत्पुरुषः (अशंखः) + ‘आदि’ समाहारसूचक + तत्पुरुषः (…निधिः)
पतिःlord, master
पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Skanda (contextual continuation)

Tirtha: Śaṅkha-tīrtha

Type: kund

Scene: A southern-side tīrtha with a prominent conch motif carved in stone; a bather steps into the water as attendants hold a white conch and a treasure-casket symbolically; the atmosphere suggests auspiciousness and abundance.

K
Kṣīroda/Kṣīrābdhi
Ś
Śaṅkha tīrtha

FAQs

Kāśī tīrthas bestow both worldly well-being and spiritual uplift; dharmic acts can harmonize prosperity with pilgrimage.

Śaṅkha-named tīrtha, located to the south of the Kṣīroda/Kṣīrābdhi tīrtha-zone.

Snāna (ritual bathing) at Śaṅkha tīrtha, with a stated fruit of lordship over treasures.