Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

स च शिष्यो वशिष्ठोभूत्सर्वपाशुपतोत्तमः । स्नात्वा ह्रदे हरपापे नित्यप्रातः समुत्थितः

Transliteration

sa ca śiṣyo vaśiṣṭhobhūtsarvapāśupatottamaḥ | snātvā hrade harapāpe nityaprātaḥ samutthitaḥ

Translation

Ce disciple devint Vasiṣṭha, le plus éminent de tous les Pāśupatas. Se levantant chaque matin, il se baignait dans le lac Hara-pāpa.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः

• शिष्यः: disciple
• शिष्यः: Karta (Subject-Complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• वशिष्ठः: Vasiṣṭha
• वशिष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वशिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य (नाम)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकारः (अनद्यतनभूत/Aorist), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सर्वपाशुपतोत्तमः: the best among all Pāśupatas
• सर्वपाशुपतोत्तमः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पाशुपत (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (वशिष्ठः इति) — ‘सर्वेषां पाशुपतानां उत्तमः’

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive) — ‘स्नात्वा’ = having bathed

• ह्रदे: in the lake
• ह्रदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• हरपापे: (in the lake) that removes sins
• हरपापे: Adhikarana (Location-Qualifier/अधिकरण-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हर (प्रातिपदिक) + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (ह्रदे इति) — ‘पापहर’

• नित्यप्रातः: every morning
• नित्यप्रातः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) + प्रातः (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• समुत्थितः: risen/standing up
• समुत्थितः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्+उत्+स्था (धातु)
• Form: क्त-कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगे—‘उत्थितः’ = risen

Speaker

Śiva (continuing the narrative addressed to Aparṇā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hara-pāpa Hrada

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Young Vasiṣṭha rises before sunrise, walks to a calm lake named Hara-pāpa, and bathes with folded hands, mist hovering over the water.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Hara-pāpa-hrada
• Pāśupata devotees

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Consistency in daily tīrtha-snāna and disciplined devotion shapes spiritual excellence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Hara-pāpa-hrada, praised as a daily bathing place for a great Pāśupata.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nitya-prātaḥ snāna—bathing every morning in the Hara-pāpa lake.