Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पार्वत्युवाच । नमस्ते देवदेवेश प्रणमत्करुणानिधे । वद केदारमाहात्म्यं भक्तानामनुकंपया

Transliteration

pārvatyuvāca | namaste devadeveśa praṇamatkaruṇānidhe | vada kedāramāhātmyaṃ bhaktānāmanukaṃpayā

Translation

Pārvatī dit : Hommage à Toi, Seigneur des dieux, océan de compassion pour ceux qui se prosternent. Par grâce envers les dévots, dis la grandeur de Kedāra.

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नमः: salutations
• नमः: Sambandha (Salutation/नमस्कार)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: नमः-प्रयोगः (salutation particle), अव्ययवत्

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूपम्; अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान) ‘to you’

• देवदेवेश: O Lord of the god of gods
• देवदेवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवः, तस्य ईशः)

• प्रणमत्: of one who bows
• प्रणमत्: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Kridanta
• Root: प्र + नम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन; ‘of (one) bowing’

• करुणानिधे: O treasure of compassion
• करुणानिधे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (करुणायाः निधिः)

• वद: tell/speak
• वद: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• केदारमाहात्म्यम्: the greatness of Kedāra
• केदारमाहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (केदारस्य माहात्म्यम्)

• भक्तानाम्: of devotees
• भक्तानाम्: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• अनुकम्पया: with compassion
• अनुकम्पया: Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
• Type: Noun
• Root: अनुकम्पा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; हेतौ/साधने (by/with compassion)

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāreśvara)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva (Devadeveśa)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, seated beside Śiva in a serene divine setting, offers salutations and requests the Kedāra-māhātmya for the benefit of devotees; the Himalayas are hinted as the destination of the forthcoming narrative.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śiva (Devadeveśa)
• Kedāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography is approached through humility and devotion; divine teachings are requested for the benefit of bhaktas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra (Kedāreśvara) is introduced as the focus of the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; it is a devotional request to hear the māhātmya.