Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

दीर्घनिद्रा प्रसुप्तानां परमोद्बोधदायिनि । यातायातश्रमापन्नप्राणिमार्गमहीरुहि

dīrghanidrā prasuptānāṃ paramodbodhadāyini | yātāyātaśramāpannaprāṇimārgamahīruhi

Ô Kāśī, qui donnes l’éveil suprême à ceux que plonge un long sommeil d’ignorance ; ô grand arbre qui abrites la voie des êtres lassés par les allées et venues sans fin (naissance et mort).

दीर्घनिद्राO long sleep
दीर्घनिद्रा:
Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ-प्रथमा)
TypeNoun
Rootदीर्घ-निद्रा (प्रातिपदिक; दीर्घ + निद्रा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः (दीर्घा निद्रा)
प्रसुप्तानाम्of those who are asleep
प्रसुप्तानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्र-√स्वप् (धातु) → प्रसुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), 'प्रसुप्त' = asleep
परमोद्बोधदायिनिO giver of the supreme awakening
परमोद्बोधदायिनि:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootपरम-उद्बोध-दायिन् (प्रातिपदिक; परम + उद्बोध + दायिन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी/सम्बोधन-एकवचन (प्रयोगतः स्त्री-एकवचन); बहुपद-तत्पुरुषः; 'दायिन्' (giver) विशेषण
यातायातश्रमापन्नafflicted by the fatigue of coming and going
यातायातश्रमापन्न:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयातायात-श्रम-आपन्न (प्रातिपदिक; यातायात + श्रम + आपन्न)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (समासपूर्वपद-विशेषणरूपेण); बहुपद-तत्पुरुषः (यातायातेन श्रमेण आपन्नः)
प्राणिमार्गमहीरुहिO tree on the path of living beings
प्राणिमार्गमहीरुहि:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्राणि-मार्ग-महीरुह (प्रातिपदिक; प्राणि + मार्ग + महीरुह)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (प्राणिनां मार्गे महीरुहः/महीरुहिः)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A symbolic road of repeated births and deaths with weary travelers; above them spreads a vast banyan-like tree labeled ‘Kāśī’, offering shade and coolness; a radiant dawn breaks, signifying awakening from long sleep, with distant temple spires and Gaṅgā ghats.

K
Kāśī
S
Saṃsāra (yātāyāta)
U
Udbodha (awakening)

FAQs

Kāśī awakens the soul from ignorance and gives rest from the fatigue of saṃsāra’s endless cycles.

Kāśī-kṣetra, portrayed as a refuge and guide for beings on the arduous path of existence.

None explicitly; the emphasis is on Kāśī’s grace as spiritual awakening and shelter.