Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

स्त्रियः पतिव्रता याश्च मम भक्तिसमाहिताः । अविमुक्ते मृता विप्रा यांति ताः परमां गतिम्

Transliteration

striyaḥ pativratā yāśca mama bhaktisamāhitāḥ | avimukte mṛtā viprā yāṃti tāḥ paramāṃ gatim

Translation

Les femmes fidèles à leur époux et profondément recueillies dans la dévotion envers Moi—ô brāhmane—si elles meurent à Avimukta, elles atteignent la suprême destinée.

Word by Word

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• पतिव्रताः: devoted to their husbands
• पतिव्रताः: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पति + व्रत (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्त्रियः’ विशेषण; (पतिं प्रति व्रतं/पतिव्रता)

• याः: who
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Modifier (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• मम: my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; (लिङ्ग-अनिश्चित)

• भक्तिसमाहिताः: absorbed in devotion
• भक्तिसमाहिताः: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भक्ति + समाहित (सम्-आ-धा धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्त्रियः’ विशेषण; ‘भक्त्या समाहिताः’ (devotion-absorbed)

• अविमुक्ते: in Avimukta
• अविमुक्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अविमुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देशाधिकरण

• मृताः: having died
• मृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘स्त्रियः’ विधेय/विशेषण

• विप्राः: O brāhmaṇas
• विप्राः: Address (Sambodhana/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे/विशेषणरूपेण प्रयोगः (हे विप्राः)

• यान्ति: go/attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ताः: they (those women)
• ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अन्वादेश

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Modifier (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘गतिम्’ विशेषण

• गतिम्: state/goal
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa (addressed as ‘vipra’)

Visual Art Cues

Scene: A devoted woman, serene and prayerful, near the Gaṅgā in Avimukta; Śiva’s compassionate light receives her at death; the scene emphasizes dignity, devotion, and peaceful transition to the highest state.

Characters & Entities

• Avimukta
• Vipra (brāhmaṇa addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion (bhakti) combined with virtuous living is amplified in Avimukta; dying there is said to culminate in the highest goal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Avimukta in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; the verse highlights bhakti and the spiritual efficacy of dying in Avimukta.