Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 103

चतुर्दशसमा दुःखं सहिष्ये तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वा तद्गतमना नृपः प्राया न्निजां पुरीम्

caturdaśasamā duḥkhaṃ sahiṣye tadviyogajam | ityuktvā tadgatamanā nṛpaḥ prāyā nnijāṃ purīm

«Je supporterai quatorze années la douleur née de la séparation.» Ayant ainsi parlé, le roi—l’esprit fixé sur elle—se mit en route vers sa propre cité.

चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (संख्याप्रातिपदिक)
Formद्विगुसमासः (चतुर्दश=14) ; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समासान्त-विशेषणम्)
समाःyears
समाः:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचनम् (years)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्
सहिष्येI shall endure
सहिष्ये:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्कालः/Future), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
तत्of that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
वियोगseparation
वियोग:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवियोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
जम्born from
जम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज (प्रातिपदिक; √जन्-सम्भव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्; समासान्त-विशेषणम् (ज=उत्पन्न)
तद्वियोगजम्arising from separation from him/that
तद्वियोगजम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + वियोग + ज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य वियोगात् जातम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (दुःखम् इति विशेषणम्)
इतिthus
इति:
Vākya-sūcaka (Quotation marker/इत्यर्थ)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययभावः (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having said’
तद्गतमनाwhose mind was fixed on him/that
तद्गतमना:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् + गत + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः (यस्य मनः तद्गतम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम् (नृपः इति विशेषणम्)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचनम्
प्रायात्departed
प्रायात्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलुङ् (अद्यतनभूत/अorist), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
निजाम्his own
निजाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम् (पुरीम् इति विशेषणम्)
पुरीम्city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचनम्

The king (first line), then narrator

Scene: A king, eyes lowered and mind absorbed in the beloved, speaks a firm vow of enduring fourteen years of separation, then departs toward his capital with a small retinue; the city-gate and road recede behind him.

N
nṛpa (king)

FAQs

A person must bear the fruits of prior actions; the king’s resolve to endure reflects acceptance of karmic consequence, even when desire remains.

The episode sits within Setukhaṇḍa’s Setu Māhātmya framework; the verse itself does not name a particular bathing spot or shrine.

None.