Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 36

रक्षंति साधवो नित्यं कृपया निरपेक्षकाः । ताभ्यामितीरितः प्राज्ञः सिंधुद्वीपो महामुनिः । प्राह तौ कपिगोमायू ध्यात्वा तु मनसा चिरम्

rakṣaṃti sādhavo nityaṃ kṛpayā nirapekṣakāḥ | tābhyāmitīritaḥ prājñaḥ siṃdhudvīpo mahāmuniḥ | prāha tau kapigomāyū dhyātvā tu manasā ciram

Les saints protègent toujours par compassion, sans intérêt personnel. Ainsi interpellé, le sage grand sage Sindhudvīpa, après avoir longuement médité dans son esprit, s'adressa à ces deux-là : le singe et le chacal.

रक्षन्तिprotect
रक्षन्ति:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootrakṣ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Present Indicative 3rd pl (Parasmaipada)
साधवःthe good people, saints
साधवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsādhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण); adverb of time
कृपयाwith compassion
कृपया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental Singular
निरपेक्षकाःwithout expectation, disinterested
निरपेक्षकाः:
Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirapekṣaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative Plural; विशेषणम् साधवः
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्विवचन-रूप, तृतीया/पञ्चमी-विभक्ति, द्विवचन; here तृतीया (agent) ‘by those two’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात; quotative particle
ईरितःaddressed, urged
ईरितः:
Karta (Subject in passive/कर्ता)
TypeVerb
Rootīr (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/कर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Past Passive Participle ‘having been addressed/urged’
प्राज्ञःthe wise one
प्राज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprājña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative Singular
सिन्धुद्वीपःSindhudvīpa (name)
सिन्धुद्वीपः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootsindhu + dvīpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सिन्धोः द्वीपः/सिन्धु-सम्बद्धः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Proper noun
महामुनिःthe great sage
महामुनिः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + muni (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् मुनिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative Singular
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āhā (धातु: ah)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; Perfect 3rd sg
तौthose two
तौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; Accusative Dual
कपिगोमायूthe monkey and the jackal
कपिगोमायू:
Karma (Object-Apposition/कर्म)
TypeNoun
Rootkapi + gomāyu (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (कपिः च गोमायुः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचनार्थे (युग्म-निर्देश); here as addressed pair/object pair
ध्यात्वाhaving reflected
ध्यात्वा:
Kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (पूर्वकाल), ‘having meditated/thought’
तुthen, indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात; adversative/emphatic particle
मनसाwith the mind
मनसा:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootcira (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण); adverb of duration

Narrator (Purāṇic narrator in Setu-khaṇḍa context)

Tirtha: Setukṣetra (āśrama-tīrtha ambience)

Type: kshetra

Scene: A great sage named Sindhudvīpa is respectfully addressed; he closes his eyes in long contemplation, then turns to speak to a monkey and a jackal—an intimate moral-teaching tableau.

S
Sindhudvīpa
K
Kapi (monkey)
G
Gomāyu (jackal)
S
Sādhu

FAQs

Saintly protection is grounded in selfless compassion, and wise counsel arises from deep reflection.

The Setu-kṣetra setting frames the episode; the explicit tīrtha (Dhanuṣkoṭi/Rāma-dhanuṣkoṭi) comes immediately after.

Not yet; this verse introduces the sage’s forthcoming instruction.