Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21

Devanagari script

स राजोपवने रंतुं कदाचिद्धृतकौतुकः । आरूढतुरगः प्रायाल्ललनाशतसंवृतः

Transliteration

sa rājopavane raṃtuṃ kadāciddhṛtakautukaḥ | ārūḍhaturagaḥ prāyāllalanāśatasaṃvṛtaḥ

Translation

Un jour, avide de divertissement, le roi partit se réjouir dans le jardin royal : monté sur un cheval et entouré de centaines de femmes.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• राज-उपवने: in the royal grove
• राज-उपवने: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राज (प्रातिपदिक) + उपवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (राज्ञः उपवनम्)

• रन्तुम्: to sport, to enjoy
• रन्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), धातु—रम् (क्रीडायाम्)

• कदाचित्: once
• कदाचित्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-अव्यय (sometimes/once)

• धृतकौतुकः: full of excitement
• धृतकौतुकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृत (कृदन्त; धृ धातोः क्त) + कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्य कौतुकं धृतम् (having taken up festivity/enthusiasm)

• आरूढतुरगः: mounted on a horse
• आरूढतुरगः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आरूढ (कृदन्त; रुह् धातोः क्त, उपसर्ग—आ) + तुरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—यस्य तुरगः आरूढः (mounted on a horse)

• प्रायात्: went forth
• प्रायात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + या (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतन-भूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु—या (गत्यर्थे) उपसर्ग—प्र

• ललनाशतसंवृतः: surrounded by a hundred women
• ललनाशतसंवृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ललना (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक) + संवृत (कृदन्त; वृ धातोः क्त, उपसर्ग—सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—ललनानां शतेन संवृतः (surrounded by a hundred women)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: upavana (garden)

Visual Art Cues

Scene: A grand royal outing: the king mounted on a horse, richly dressed, moving toward the garden with a retinue of hundreds of women, attendants with fans and parasols, flowering pathways.

Characters & Entities

• Purūravā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly enjoyment is depicted as transient and often the threshold where destiny and ethical testing enter the story.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; this is narrative setup within Setu-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.