Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 45

Devanagari script

अष्टावक्र उवाच । शृणुध्वमृत्विजः सर्वे मम वाक्यं समाहिताः । मयि जीवति विप्रेंद्रा विरिंचानां शतं गतम्

Transliteration

aṣṭāvakra uvāca | śṛṇudhvamṛtvijaḥ sarve mama vākyaṃ samāhitāḥ | mayi jīvati vipreṃdrā viriṃcānāṃ śataṃ gatam

Translation

Aṣṭāvakra dit : «Écoutez, vous tous, prêtres (ṛtvij), l’esprit recueilli, mes paroles. Tant que je vis encore, ô meilleurs des brāhmaṇas, cent âges de Viriñca (Brahmā) se sont écoulés.»

Word by Word

• अष्टावक्रः: Aṣṭāvakra
• अष्टावक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अष्ट (प्रातिपदिक) + वक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); नाम

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु, √वच्)
• Form: लकारः-लिट् (Perfect), पुरुषः-प्रथम (3rd), वचनम्-एकवचन (Singular), पदम्-परस्मैपदम्

• शृणुध्वम्: listen (you all)
• शृणुध्वम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु, √श्रु)
• Form: लकारः-लोट् (Imperative), पुरुषः-मध्यम (2nd), वचनम्-बहुवचन (Plural), पदम्-आत्मनेपदम्

• ऋत्विजः: O priests
• ऋत्विजः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/8th), बहुवचन (Plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/8th), बहुवचन (Plural)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

• वाक्यम्: words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• समाहिताः: collected/attentive
• समाहिताः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + धा (धातु, √धा)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुल्लिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/8th), बहुवचन (Plural)

• मयि: in me/while I
• मयि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)

• जीवति: lives/is alive
• जीवति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु, √जीव्)
• Form: लकारः-लट् (Present), पुरुषः-प्रथम (3rd), वचनम्-एकवचन (Singular), पदम्-परस्मैपदम्

• विप्रेन्द्राः: O chiefs of Brahmins
• विप्रेन्द्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/8th), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (विप्राणाम् इन्द्राः)

• विरिञ्चानाम्: of Brahmās (Virīñcas)
• विरिञ्चानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विरिञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular); संख्यावाचक

• गतम्: has passed/elapsed
• गतम्: Kriya (Predicative complement/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु, √गम्)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

Speaker

Aṣṭāvakra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setu (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Aṣṭāvakra speaks with unwavering calm; behind him, a symbolic cosmic backdrop shows revolving kalpa-wheels or lotus-universes, hinting at countless Brahmā-cycles while the yajña pavilion remains grounded in ritual detail.

Characters & Entities

• Aṣṭāvakra
• ṛtvij
• Vipra
• Viriñca (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas frame dharma within vast cosmic time, reminding practitioners that true wisdom transcends ordinary lifespan and perspective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this verse; the discourse is preparing the priests for guidance connected to Munitīrtha/Cakratīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

An instruction to listen attentively; the specific remedial rite is given later as tīrtha-snānā (sacred bathing).