Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 41

Devanagari script

सविता ऋत्विजः सर्वान्समाहूयेदमब्रवीत् । सवितोवाच । पुरोडाशस्य भागोऽयं मम प्राशित्रनामकः

Transliteration

savitā ṛtvijaḥ sarvānsamāhūyedamabravīt | savitovāca | puroḍāśasya bhāgo'yaṃ mama prāśitranāmakaḥ

Translation

Savitṛ convoqua tous les prêtres et déclara : «Cette part du puroḍāśa est la mienne, et on la connaît sous le nom de prāśitra».

Word by Word

• सविता: Savitṛ
• सविता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ऋत्विजः: the priests
• ऋत्विजः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; (पाठे ‘ऋत्विजः’ रूपं प्रथमा-बहुवचनवत् दृश्यते, परन्तु ‘सर्वान्’ सह कर्मत्वेन द्वितीया-बहुवचनार्थे ग्रहणम्)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘ऋत्विजः’ इत्यस्य विशेषणम्

• समाहूय: having summoned
• समाहूय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+ह्वा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘having summoned/called together’

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘this (speech)’

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: ब्रू

• सविता: Savitṛ
• सविता: Karta (Speaker/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्तृ-निर्देश (speaker tag)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: वच्

• पुरोडाशस्य: of the puroḍāśa offering
• पुरोडाशस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुरोडाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• भागः: portion/share
• भागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/विषय), एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Visheshya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; ‘of me/my’

• प्राशित्र-नामकः: named ‘prāśitra’
• प्राशित्र-नामकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राशित्र (प्रातिपदिक) + नामक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: प्राशित्रं नाम यस्य सः

Speaker

Savitṛ

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Setukṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Savitṛ, despite injury, calls the priests together and speaks with authority, indicating the prāśitra as his rightful share of the puroḍāśa.

Characters & Entities

• Savitṛ
• Ṛtvij
• Puroḍāśa
• Prāśitra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes proper allocation—each sacred portion belongs to its rightful recipient within the yajña order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Setukhaṇḍa’s Setu-kṣetra context frames the dialogue; the verse itself clarifies ritual ownership rather than praising a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Identification of the prāśitra as Savitṛ’s designated share of the puroḍāśa, implying correct ritual distribution.