Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 30

भृगुर्वै वारुणिः पूर्वं वरुणं पितरं शुक । बुद्धिशुद्धिप्रदोपायमपृच्छत्पावनं शुभम् । प्रोवाच वरुणस्तस्मै बुद्धिशुद्धिप्रदं शुभम्

bhṛgurvai vāruṇiḥ pūrvaṃ varuṇaṃ pitaraṃ śuka | buddhiśuddhipradopāyamapṛcchatpāvanaṃ śubham | provāca varuṇastasmai buddhiśuddhipradaṃ śubham

Autrefois, ô Śuka, Bhṛgu Vāruṇi interrogea son père Varuṇa sur un moyen pur et auspiceux qui confère la pureté de l’intellect. Varuṇa lui exposa alors ce moyen béni qui accorde la clarté de l’intelligence.

भृगुःBhṛgu
भृगुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तृपदम्
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
वारुणिःVāruṇi (son of Varuṇa)
वारुणिः:
Viśeṣaṇa (Apposition/विशेषण)
TypeNoun
Rootवारुणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भृगुः इत्यस्य विशेषण/उपनाम
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (adverb ‘formerly/earlier’)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मपदम्
पितरम्father
पितरम्:
Viśeṣaṇa (Apposition/विशेषण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; वरुणम् इत्यस्य विशेषणम् (apposition)
शुकO Śuka
शुक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; सम्बोधनम्
बुद्धिशुद्धिप्रदोपायम्a means that grants purification of intellect
बुद्धिशुद्धिप्रदोपायम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि-शुद्धि-प्रद-उपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—बहुपद-तत्पुरुषः (‘बुद्धेः शुद्धिः’ + ‘तां प्रददाति’ + ‘उपायः’), कर्मपदम्
अपृच्छत्asked
अपृच्छत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पावनम्purifying
पावनम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपावन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (उपायम् इत्यस्य)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम् (उपायम् इत्यस्य)
प्रोवाचsaid, spoke forth
प्रोवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्तृपदम्
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; सम्प्रदानम्
बुद्धिशुद्धिप्रदम्granting purification of intellect
बुद्धिशुद्धिप्रदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबुद्धि-शुद्धि-प्रद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘बुद्धेः शुद्धिं प्रददाति’), विशेषणम् (उपायम्/वाक्यस्य)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम्

Vyāsa

Tirtha: Jaṭā-tīrtha (implied as the buddhi-śuddhi upāya)

Type: kshetra

Listener: Śuka

Scene: An ancient teaching scene on a riverbank/ocean edge: Varuṇa, regal and water-hued, instructs Bhṛgu Vāruṇi; Śuka is addressed in the present narration, linking past revelation to current pilgrimage practice.

B
Bhṛgu
V
Vāruṇi
V
Varuṇa
Ś
Śuka
B
Buddhi-śuddhi

FAQs

Purity of intellect is a recognized dharmic aim, sought through authoritative transmission from father to son and teacher to seeker.

This verse sets up the teaching context; the surrounding passage glorifies Jaṭā-tīrtha at Rāmasetu as a buddhi-śuddhi means.

No direct prescription here; it introduces a question-and-answer about the ‘upāya’ (method) for buddhi-śuddhi.