Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 71

Devanagari script

प्रययौ स्वपुरीं भूयो ब्रह्महत्याविमोचितः । एवं प्रभावं तत्तीर्थं सीतायाः कुण्डमुत्तमम्

Transliteration

prayayau svapurīṃ bhūyo brahmahatyāvimocitaḥ | evaṃ prabhāvaṃ tattīrthaṃ sītāyāḥ kuṇḍamuttamam

Translation

Il retourna encore dans sa propre cité, délivré de la faute de brahmahatyā. Telle est la puissance de ce tīrtha sacré : le suprême Sītākuṇḍa.

Word by Word

• प्रययौ: went
• प्रययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग: प्र-

• स्वपुरीम्: to his own city
• स्वपुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-पुरि/पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (स्वा च सा पुरी)

• भूयः: again, moreover
• भूयः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• ब्रह्महत्याविमोचितः: freed from brahma-slaughter sin
• ब्रह्महत्याविमोचितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्महत्या-विमोचित (प्रातिपदिक; विमोचित = वि+मुच् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष-समास (ब्रह्महत्यया विमोचितः = ब्रह्महत्यातः मुक्तः)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)

• प्रभावम्: power, efficacy
• प्रभावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; विशेषण

• तीर्थम्: pilgrimage-place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सीतायाः: of Sītā
• सीतायाः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• कुण्डम्: pond
• कुण्डम्: Visheshya/Predicate (Predicative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उत्तमम्: excellent, best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator, contextually Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sītākuṇḍa (Sītā’s tīrtha)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Viprāḥ (implied continuing audience)

Visual Art Cues

Scene: Indra, now purified, departs the sacred bank with a lighter aura; a dark stain/phantom of brahmahatyā dissolves behind him; the tīrtha shines as ‘uttama’.

Characters & Entities

• Indra
• Sītākuṇḍa
• Brahmahatyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas validate tīrtha-mahātmya through exemplars—Indra’s purification serves as proof of the site’s sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Sītākuṇḍa, called the supreme kuṇḍa and praised for its prabhāva.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights the result; the rites are the previously described worship and bathing at Sītākuṇḍa.