Mantra 30
Rishi: Vedic tradition (from the underlying Ṛgvedic source-hymn)
Devata: Soma/Indra-like radiant power (contextually determined in the Soma-yāga)
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
वि॒भ्राड् बृ॒हत्पि॑बतु सो॒म्यं मध्वायु॒र्दध॑द्य॒ज्ञप॑ता॒ववि॑ह्रुतम् । वात॑जूतो॒ यो अ॑भि॒रक्ष॑ति॒ त्मना॑ प्र॒जाः पु॑पोष पुरु॒धा वि रा॑जति
Transliteration
vibhrā́ḍ bṛhát pibatu somyáṃ mádhv āyúr dádhad yajñá-patau ávihrutam | vātá-jūto yó abhirákṣati tmánā prajā́ḥ pupoṣa purudhā́ ví rājati
Translation
Que le Rayonnant, le Grand, boive le miel du Soma, accordant la vie, inébranlable, au seigneur du sacrifice. Poussé par le vent est celui qui, de lui‑même, protège ; il a nourri les créatures et, de multiples façons, resplendit en souveraineté.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒भ्राट् । बृ॒हत् । पि॑बतु । सो॒म्यम् । मधु॑ । आ॒युः । दध॑त् । य॒ज्ञप॑तौ । अवि॑ह्रुतम् । वात॑-जूतः । यः । अ॒भि॒रक्ष॑ति । त्मना॑ । प्र॒जाः । पु॒पोष । पु॒रु॒धा । वि । रा॑जति
Word by Word
विभ्राट्shining, radiant
विभ्राट्:
Kartā
TypeAdjective
Rootविभ्राज् (धातु) / विभ्राट् (प्रातिपदिक)
बृहत्great, vast
बृहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृह् (धातु) / बृहत् (प्रातिपदिक)
पिबतुlet (him) drink
पिबतु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (पिबति)
सोम्यम्Soma-like; pertaining to Soma
सोम्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसोम्य (प्रातिपदिक)
मधुhoney; sweetness
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
आयुःlife-span
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
दधत्placing; bestowing
दधत्:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (दधाति)
यज्ञपतौin/for the lord of the sacrifice
यज्ञपतौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक)
अविह्रुतम्uninjured; not diminished/undisturbed
अविह्रुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअवि-ह्रुत (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्गयुक्त)
वातजूतःwind-sped; impelled by the wind
वातजूतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवात-जूत (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अभिरक्षतिprotects, guards
अभिरक्षति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-रक्ष्
त्मनाby (his) self; with his own power
त्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; वैदिक रूप)
प्रजाःoffspring; creatures
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पुपोषhas nourished; nourished
पुपोष:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपुष्
पुरुधाin many ways; manifoldly
पुरुधा:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरुधा (अव्यय)
विapart; widely; distinctly
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिshines; rules; is resplendent
राजति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootराज्
Entities Mentioned
S
SomaI
Indra (Indra-like radiant power)V
Vāyu (as wind-impulse)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes