Previous Mantra

Mantra 60

Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution)
Devata: Agni, Indra, Viśve Devāḥ, Mitra-Varuṇa, Bṛhaspati, Savitṛ, Prajāpati, Aditi, Viṣṇupatnī, Agni Vaiśvānara, Anumati
Chandas: Yajus (prose formula enumerating chandas/stoma/sāman)

अ॒ग्नये॑ गाय॒त्राय॑ त्रि॒वृते॒ राथ॑न्तराया॒ष्टाक॑पाल॒ इन्द्रा॑य त्रैष्टु॑भाय पञ्चद॒शाय॒ बार्ह॑ता॒यैका॑दशकपालो॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्यो॒ जाग॑तेभ्यः सप्तद॒शेभ्यो॑ वैरू॒पेभ्यो॒ द्वाद॑शकपालो मि॒त्रावरु॑णाभ्या॒मानु॑ष्टुभाभ्यामेकवि॒ᳪशाभ्यां॑ वैरा॒जाभ्यां॑ पय॒स्या बृह॒स्पत॑ये॒ पाङ्क्ता॑य त्रिण॒वाय॑ शाक्व॒राय॑ च॒रुः स॑वि॒त्र औष्णि॑हाय त्रयस्त्रि॒ᳪशाय॑ रैव॒ताय॒ द्वाद॑शकपालः प्राजाप॒त्यश्च॒रुरदि॑त्यै॒ विष्णु॑पत्न्यै च॒रुर॒ग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ द्वाद॑शकपा॒लोऽनु॑मत्या अ॒ष्टाक॑पालः

agnáye gāyatrā́ya trivṛ́te rā́thantarāya’ṣṭā́kapālaḥ | índrāya traiṣṭúbhāya pañcadaśā́ya bā́rhatāyaikādaśakapālaḥ | víśvebhyo devébhyo jā́gatebhyaḥ saptadaśébhyo vairūpébhyo dvādaśakapālaḥ | mitrā́varuṇābhyām ánuṣṭubhābhyām ekaviṁśā́bhyāṁ vairājā́bhyāṁ payasyā́ bṛ́haspátaye pā́ṅktāya triṇavā́ya śā́kvarāya carúḥ | savitré’úṣṇihāya trayastriṁśā́ya raivatā́ya dvādaśakapālaḥ | prājāpatyáś carúr ádityai víṣṇupatnyai ca carúḥ | agnáye vaiśvānaráya dvādaśakapālo’numátyā aṣṭā́kapālaḥ

Pour Agni, en tant que Gāyatra : avec le Trivṛt (stoma), avec le Rāthantara (sāman), un gâteau sur huit tessons. Pour Indra, en tant que Trāiṣṭubha : avec le Pañcadaśa, avec le Bārhata, un gâteau sur onze tessons. Pour les Tous‑Dieux, en tant que Jāgata : avec le Saptadaśa, avec le Vairūpa, un gâteau sur douze tessons. Pour Mitra et Varuṇa, en tant qu’Anuṣṭubh : avec le Vingt‑et‑un, avec le Vairāja, une offrande lactée. Pour Bṛhaspati, en tant que Pāṅkta : avec le Trināva, avec le Śākvara, un caru. Pour Savitṛ, en tant qu’Auṣṇiha : avec le Trente‑trois, avec le Raivata, un gâteau sur douze tessons. Pour Prajāpati, un caru ; pour Aditi et Viṣṇupatnī, un caru. Pour Agni Vaiśvānara, un gâteau sur douze tessons ; pour Anumatī, un gâteau sur huit tessons.

अ॒ग्नये॑ । गाय॒त्राय॑ । त्रि॒वृते॑ । राथ॑न्तराय । अ॒ष्टा-क॑पालः । इन्द्रा॑य । त्रैष्टु॑भाय । पञ्चद॒शाय॑ । बार्ह॑ताय । ए॒काद॑श-कपालः । विश्वे॑भ्यः । दे॒वेभ्यः॑ । जाग॑तेभ्यः । सप्तद॒शेभ्यः॑ । वैरू॒पेभ्यः॑ । द्वाद॑श-कपालः । मि॒त्रा-वरु॑णाभ्याम् । अनु॑ष्टुभाभ्याम् । एकवि॒ᳪशाभ्याम् । वैरा॒जाभ्याम् । पय॒स्या । बृह॒स्पत॑ये । पाङ्क्ता॑य । त्रिण॒वाय॑ । शाक्व॒राय॑ । च॒रुः । स॑वि॒त्रे । औष्णि॑हाय । त्रयस्त्रि॒ᳪशाय॑ । रैव॒ताय॑ । द्वाद॑श-कपालः । प्राजाप॒त्यः । च॒रुः । अदि॑त्यै । विष्णु॑पत्न्यै । च॒रुः । अ॒ग्नये॑ । वैश्वान॒राय॑ । द्वाद॑श-कपालः । अनु॑मत्या । अ॒ष्टा-क॑पालः ।

अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि
गायत्रायto (the) Gāyatra (metre)
गायत्राय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (metre-name)
Rootगायत्र
त्रिवृतेto the threefold (stoma)
त्रिवृते:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootत्रिवृत्
राथन्तरायto Rāthantara
राथन्तराय:
सम्प्रदान
TypeNoun (sāman-name)
Rootराथन्तर
अष्टाकपालः(offering) of eight potsherds
अष्टाकपालः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (sacrifice-portion descriptor)
Rootअष्टाकपाल
इन्द्रायto Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र
त्रैष्टुभायto (the) Triṣṭubh (metre)
त्रैष्टुभाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (metre-name)
Rootत्रैष्टुभ
पञ्चदशायto the fifteenfold (stoma)
पञ्चदशाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (stoma-number)
Rootपञ्चदश
बार्हतायto Bārhata
बार्हताय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (sāman/metre-name)
Rootबार्हत
एकादशकपालः(offering) of eleven potsherds
एकादशकपालः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootएकादशकपाल
विश्वेभ्यःto all
विश्वेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव
जागतेभ्यःto (those) of Jagatī
जागतेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective (metre-name)
Rootजागत
सप्तदशेभ्यःto the seventeenfold
सप्तदशेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective (stoma-number)
Rootसप्तदश
वैरूपेभ्यःto Vairūpa
वैरूपेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeAdjective (sāman-name)
Rootवैरूप
द्वादशकपालः(offering) of twelve potsherds
द्वादशकपालः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootद्वादशकपाल
मित्रावरुणाभ्याम्to Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणाभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeNoun (dvandva)
Rootमित्रावरुण
अनुष्टुभाभ्याम्to (those) of Anuṣṭubh
अनुष्टुभाभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeAdjective (metre-name)
Rootअनुष्टुभ्
एकविंशाभ्याम्to the twenty-onefold
एकविंशाभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeAdjective (stoma-number)
Rootएकविंश
वैराजाभ्याम्to Vairāja
वैराजाभ्याम्:
सम्प्रदान
TypeAdjective (sāman/metre-name)
Rootवैराज
पयस्याmilk(-mixed offering)
पयस्या:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective (milk-based)
Rootपयस्या
बृहस्पतयेto Bṛhaspati
बृहस्पतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootबृहस्पति
पाङ्क्तायto (the) Paṅkti
पाङ्क्ताय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (metre-name)
Rootपाङ्क्त
त्रिणवायto the twenty-sevenfold
त्रिणवाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (stoma-number)
Rootत्रिणव
शाक्वरायto Śākvara
शाक्वराय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (sāman-name)
Rootशाक्वर
चरुःa cooked oblation (caru)
चरुः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootचरु
सवित्रेto Savitṛ
सवित्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसवितृ
औष्णिहायto (the) Uṣṇih
औष्णिहाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (metre-name)
Rootऔष्णिह
त्रयस्त्रिंशायto the thirty-threefold
त्रयस्त्रिंशाय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (stoma-number)
Rootत्रयस्त्रिंश
रैवतायto Raivata
रैवताय:
सम्प्रदान
TypeAdjective (sāman-name)
Rootरैवत
द्वादशकपालः(offering) of twelve potsherds
द्वादशकपालः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootद्वादशकपाल
प्राजापत्यःbelonging to Prajāpati
प्राजापत्यः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्राजापत्य
चरुःa caru oblation
चरुः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootचरु
अदित्यैto Aditi
अदित्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति
विष्णुपत्न्यैto Viṣṇu’s consort
विष्णुपत्न्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविष्णुपत्नी
चरुःa caru oblation
चरुः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootचरु
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि
वैश्वानरायto Vaiśvānara
वैश्वानराय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवैश्वानर
द्वादशकपालः(offering) of twelve potsherds
द्वादशकपालः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootद्वादशकपाल
अनुमत्यैto Anumati
अनुमत्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअनुमति
अष्टाकपालः(offering) of eight potsherds
अष्टाकपालः:
कर्तृ (विधेय-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootअष्टाकपाल