Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 16

लिङ्गपूजनसंक्षेपः

Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi

प्रातःकाले समुत्थाय मुहूर्ते ब्रह्मसंज्ञके । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा शंभोश्चैव तथा पुनः

prātaḥkāle samutthāya muhūrte brahmasaṃjñake | gurośca smaraṇaṃ kṛtvā śaṃbhoścaiva tathā punaḥ

Au matin, se levantant à l’heure propice appelée Brahma-muhūrta, qu’on se souvienne d’abord du Guru; puis, de nouveau, qu’on se souvienne aussi de Śambhu (le Seigneur Śiva).

प्रातः-कालेin the morning time
प्रातः-काले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रातः (अव्यय) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अव्ययीभाव-समास: प्रातः इति काले
समुत्थायhaving risen
समुत्थाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); "having risen"
मुहूर्तेat the muhūrta (time period)
मुहूर्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
ब्रह्म-संज्ञकेcalled 'Brahma'
ब्रह्म-संज्ञके:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष: ब्रह्मणः संज्ञा यस्य (named 'Brahma')
गुरोःof the guru
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
स्मरणम्remembrance
स्मरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्मरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); "having done"
शंभोःof Shambhu (Shiva)
शंभोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
तथाthus/likewise
तथा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-अव्यय (adverb: again)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Significance: Highlights the Siddhāntic priority of guru-smaraṇa as the gateway to Śiva’s grace; the day begins with alignment to the teaching lineage and then to Śambhu.

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

The verse teaches that spiritual life begins with disciplined awakening at Brahma-muhūrta and with gratitude-filled remembrance of the Guru, through whom Śiva’s grace and right knowledge become accessible—leading the bound soul (paśu) toward liberation under Pati (Śiva).

Remembering Śambhu upon waking is an inward act of Saguna-Śiva devotion that naturally flows into outer worship—such as approaching the Śiva-liṅga for pūjā, japa, and offering—after aligning one’s mind through Guru-smaraṇa.

Wake at Brahma-muhūrta, mentally bow to the Guru, then remember Śiva and begin japa (commonly the Pañcākṣarī ‘Om Namaḥ Śivāya’) before proceeding to Śiva worship; this is a foundational morning sādhana.