HomeRig VedaMandala 5Sukta 66Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 5.66

Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

आ यद्वामीयचक्षसा मित्र वयं च सूरयः । व्यचिष्ठे बहुपाय्ये यतेमहि स्वराज्ये ॥

आ यद्वा॑मीयचक्षसा॒ मित्र॑ व॒यं च॑ सू॒रय॑: । व्यचि॑ष्ठे बहु॒पाय्ये॒ यते॑महि स्व॒राज्ये॑ ॥

ā́ yád vām ī́yacákṣasā mítrā vayáṃ ca sū́rayaḥ | vyáciṣṭhe bahupā́yye yátemahi svarā́jye ||

Lorsque, ô Mitra et Varuṇa, par votre vision qui voit au loin, nous—et les lumineux—nous approchons, alors, dans votre puissance vaste et riche en protections, nous tendons vers la souveraineté de soi (svārājya).

आ । यत् । वा॒म् । ई॒य॒ऽच॒क्ष॒सा॒ । मित्रा॑ । व॒यम् । च॒ । सू॒रयः॑ । व्यचि॑ष्ठे । ब॒हु॒ऽपाय्ये॑ । यते॑महि । स्व॒ऽराज्ये॑ ॥आ । यत् । वाम् । ईयचक्षसा । मित्रा । वयम् । च । सूरयः । व्यचिष्ठे । बहुपाय्ये । यतेमहि । स्वराज्ये ॥ā | yat | vām | īya-cakṣasā | mitrā | vayam | ca | sūrayaḥ | vyaciṣṭhe | bahu-pāyye | yatemahi | sva-rājye

towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यत्which, that (relative)
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (gen.) / कर्म (acc.)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
ईयचक्षसाwith (your) far-reaching/approaching sight
ईयचक्षसा:
करण
TypeNoun (compound) / Adjective
Rootईय-चक्षस् (प्रातिपदिक; चक्षस् < √चक्ष् ‘to see’)
मित्रO Mitra
मित्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
सूरयःpatrons, lords (generous men)
सूरयः:
कर्तृ (वयम् इत्यस्य विशेषण/समुच्चयः)
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
व्यचिष्ठेin the most wide-spreading (realm/condition)
व्यचिष्ठे:
अधिकरण
TypeAdjective (superlative)
Rootव्यचिष्ठ (superlative adj. stem; from √व्यच्/व्यञ्च् ‘to extend, pervade’ > ‘व्यच्’ notion of wide-spreading)
बहुपाय्येin the much-protecting (place/condition)
बहुपाय्ये:
अधिकरण (व्यचिष्ठे इत्यस्य समन्वयः)
TypeAdjective (compound)
Rootबहु-पाय्य (प्रातिपदिक; पाय्य < √पा ‘to protect’/‘to drink’ in Vedic, here ‘protective, guarding’)
यतेमहिwe strive, we exert ourselves
यतेमहि:
क्रिया (कर्तृ = वयम्/सूरयः)
TypeVerb
Root√यत् (यतते) ‘to strive, exert’
स्वराज्येin self-rule, in sovereignty
स्वराज्ये:
अधिकरण (यतेमहि इत्यस्य लक्ष्य-क्षेत्रम्)
TypeNoun
Rootस्व-राज्य (प्रातिपदिक; स्व + राज्य)