HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 19
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 19

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Riddle-speculation (adhyātma); operative powers named: Indra and Soma
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical of RV 1.164)

ये अर्वाञ्चस्ताँ उ पराच आहुर्ये पराञ्चस्ताँ उ अर्वाच आहुः । इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥

ये अ॒र्वाञ्च॒स्ताँ उ॒ परा॑च आहु॒र्ये परा॑ञ्च॒स्ताँ उ॑ अ॒र्वाच॑ आहुः । इन्द्र॑श्च॒ या च॒क्रथु॑: सोम॒ तानि॑ धु॒रा न यु॒क्ता रज॑सो वहन्ति ॥

yé arvā́ñcas tā́n u párācā āhur yé parā́ñcas tā́n u arvā́cā āhuḥ | índraś ca yā́ cakrathúḥ soma tā́ni dhurā́ na yuktā́ rájaso vahanti ||

Ceux qui sont tournés vers l’intérieur, on les dit tournés vers l’extérieur; ceux qui sont tournés vers l’extérieur, on les dit tournés vers l’intérieur. Mais les formations qu’Indra et Soma ont façonnées—tels des porteurs attelés—portent en avant les mouvements du rajas lumineux.

ये । अ॒र्वाञ्चः॑ । तान् । ऊँ॒ इति॑ । परा॑चः । आ॒हुः॒ । ये । परा॑ञ्चः । तान् । ऊँ॒ इति॑ । अ॒र्वाचः॑ । आ॒हुः॒ । इन्द्रः॑ । च॒ । या । च॒क्रथुः॑ । सो॒म॒ । तानि॑ । धु॒रा । न । यु॒क्ताः । रज॑सः । व॒ह॒न्ति॒ ॥ये । अर्वाञ्चः । तान् । ऊँ इति । पराचः । आहुः । ये । पराञ्चः । तान् । ऊँ इति । अर्वाचः । आहुः । इन्द्रः । च । या । चक्रथुः । सोम । तानि । धुरा । न । युक्ताः । रजसः । वहन्ति ॥ye | arvāñcaḥ | tān | oṃ iti | parācaḥ | āhuḥ | ye | parāñcaḥ | tān | oṃ iti | arvācaḥ | āhuḥ | indraḥ | ca | yā | cakrathuḥ | soma | tāni | dhurā | na | yuktāḥ | rajasaḥ | vahanti

येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अर्वाञ्चःturned hither, coming this way
अर्वाञ्चः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक) < अवर्/अर्व् (towards this side)
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed/and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
पराचःturned away, yonder-facing
पराचः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक)
आहुःthey have said / call
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (धातु) ‘to say’
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
पराञ्चःturned away, yonder-facing
पराञ्चः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपराञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक)
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed/and
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
अर्वाचःturned hither, this-ward
अर्वाचः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक; दिशावाचक)
आहुःthey have said / call
आहुः:
TypeVerb
Rootअह् (धातु) ‘to say’
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
याwhich (things)
या:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
चक्रथुःyou two have done/made
चक्रथुः:
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘to do/make’
सोमO Soma
सोम:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
तानिthose (things)
तानि:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धुराas the yoke/shaft (as instrument)
धुरा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधुर्/धुरा (प्रातिपदिक) ‘yoke-pole, shaft; yoke/trace’
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
युक्ताःyoked, harnessed
युक्ताः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Rootयुज् (धातु) ‘to yoke’ → युक्त (कृदन्त)
रजसःof the airy space/region
रजसः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक) ‘space, region; dust’
वहन्तिthey carry/drive (along)
वहन्ति:
TypeVerb
Rootवह् (धातु) ‘to carry, convey’