Shloka 1

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

ततःप्रहस्तंनिर्यान्तंदृष्टवाभीमपराक्रमम् ।उवाचसस्मितंरामोविभीषणमरिन्दमः ।।।।

Transliteration

tataḥ prahastaṁ niryāntaṁ dṛṣṭvā bhīma-parākramam | uvāca sa-smitaṁ rāmo vibhīṣaṇam arindamaḥ ||6.58.1||

Translation

Alors Rāma, dompteur des ennemis, voyant Prahasta s’avancer, à la vaillance redoutable, s’adressa à Vibhīṣaṇa avec un doux sourire.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: सम्बन्ध/कालाधिकरण (काल-सूचक/temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (indeclinable adverb); अर्थे: 'तस्मात्/अनन्तरम्' (thereafter/then)

• प्रहस्तम्: Prahastha
• प्रहस्तम्: कर्म (Karma/object)
• Type: Noun
• Root: प्रहस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन (masc., accusative sg.)

• निर्यान्तम्: coming forth/advancing
• निर्यान्तम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निर्-या (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'निर्यान्त' = निर्गच्छन् (going out/coming forth)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• भीमपराक्रमम्: of terrible prowess
• भीमपराक्रमम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + पराक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (भीमः पराक्रमः यस्य/भीमः पराक्रमः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रहस्तम् इति पदस्य विशेषणम्

• उवाच: said/spoke
• उवाच: क्रिया (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन (3rd sg.)

• सस्मितम्: smiling/gently smiling
• सस्मितम्: क्रियाविशेषण (रीति/manner)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/सह) + स्मित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of manner): 'with a smile'

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (Karta/subject)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (masc., nominative sg.)

• विभीषणम्: Vibhishana
• विभीषणम्: सम्प्रदान/कर्म (addressee; object of speech)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (accusative sg.)

• अरिन्दमः: tamer of enemies
• अरिन्दमः: विशेषण (of कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अरि (प्रातिपदिक) + दम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (अरिणां दमः = enemy-tamer); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामस्य विशेषणम्

Context

Each of them approached one another with showers of rocks and many arrows and by that a great war happened.

Characters & Entities

• Rāma
• Prahasta
• Vibhīṣaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Maryādā (dignified restraint): even when facing a formidable enemy, Rāma remains composed, modeling righteous leadership that is steady rather than shaken by fear or hatred.

What is the narrative situation?

As Prahasta comes forward to fight, Rāma notices him and turns to consult/communicate with Vibhīṣaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Calm courage and self-mastery (dama): Rāma’s gentle smile signals inner steadiness amid impending violence.