Shloka 23

अयोध्याप्रत्यागमन-सन्देशः

Hanuman Sent Ahead to Ayodhya

Devanagari script

सखातुतवकाकुत्स्थोरामस्सत्यपराक्रमः ।ससीतस्सहसौमित्रिस्सत्वांकुशलमब्रवीत् ।।।।

Transliteration

sakhā tu tava kākutstho rāmaḥ satyaparākramaḥ | sasītaḥ saha saumitriḥ sa tvāṃ kuśalam abravīt ||

Translation

«Ton ami, Rāma de la lignée de Kakutstha —dont la vaillance s’enracine dans la vérité—, avec Sītā et Saumitri (Lakṣmaṇa), s’enquiert de ta santé et de ta paix.»

Word by Word

• सखा: friend
• सखा: सम्बोधन (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थे अपि प्रथमा-रूपप्रयोगः (vocative sense)

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध (discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात/अवधारणार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• तव: your
• तव: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• काकुत्स्थः: Kakutstha (scion of Kakutstha)
• काकुत्स्थः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; रामस्य उपाधि/वंशनाम

• रामः: Rama
• रामः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• सत्यपराक्रमः: truly valiant
• सत्यपराक्रमः: कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: सत्य + पराक्रम (प्रातिपदिकौ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्यस्य पराक्रमः = truly valiant) विशेषणम् (qualifier of रामः)

• ससीतः: with Sita
• ससीतः: कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: स + सीता (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (सह/स- = with) — ‘with Sita’ (qualifies रामः)

• सहसौमित्रिः: with Saumitri (Lakshmana)
• सहसौमित्रिः: कर्ता-विशेषण (adjectival to subject)
• Type: Adjective
• Root: सह + सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावः (सह = with) — ‘with Saumitri (Lakshmana)’ (qualifies रामः)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• कुशलम्: welfare/well-being
• कुशलम्: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘कुशलं ब्रवीति’ इति कर्मरूपेण

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: क्रिया (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Context

"Your friend Rama, truly valiant one, with his wife Sita, with Lakshmana conveys his welfare to you."

Characters & Entities

• Rāma
• Kakutstha dynasty
• Sītā
• Saumitri (Lakṣmaṇa)
• Hanumān
• Guha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya and dharma in relationships: a righteous leader maintains truthful valor and remembers allies with concern for their well-being.

What is the narrative situation?

Hanumān conveys Rāma’s greetings and inquiry about Guha’s welfare, reaffirming their friendship.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s fidelity to truth and gratitude; Hanumān’s reliability as a messenger.