Shloka 17

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वतः।गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः।।।।

Transliteration

giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvataḥ | guhāviṣṭāni bhūtāni vinedur vikṛtaiḥ svaraiḥ ||

Translation

Pressés par la montagne et broyés de toutes parts, les êtres réfugiés dans ses cavernes poussèrent des cris altérés, terribles à entendre.

Word by Word

• गिरिणा: by the mountain
• गिरिणा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• पीड्यमानेन: being pressed
• पीड्यमानेन: करण (Karaṇa; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्मणि कृदन्तः; पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; गिरिणा इति विशेषणम्

• पीड्यमानानि: being crushed
• पीड्यमानानि: कर्तृ (Karta; qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्मणि कृदन्तः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भूतानि इति विशेषणम्

• सर्वतः: on all sides
• सर्वतः: अधिकरण (Adverbial location)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (everywhere)

• गुहाविष्टानि: dwelling in caves
• गुहाविष्टानि: कर्तृ (Karta; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गुहा + आविष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: तत्पुरुषसमासः (entered into caves); आविष्ट = आ + विश्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भूतानि इति विशेषणम्

• भूतानि: creatures/beings
• भूतानि: कर्तृ (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विनेदुः: cried out/shrieked
• विनेदुः: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: नि + नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• विकृतैः: distorted/horrible
• विकृतैः: करण (Karaṇa; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विकृत (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; स्वरैः इति विशेषणम्

• स्वरैः: with voices/sounds
• स्वरैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Context

Squeezed on all sides of the mountain by Hanuman, all creatures living in the caves shrieked making horrible sounds .

Characters & Entities

• Mountain (giri)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes awareness of collateral harm: immense power can cause suffering to the innocent, reminding the righteous to act with restraint and attentiveness.

What is the narrative situation?

During Hanumān’s powerful movement involving a mountain, the cave-dwelling beings are crushed and cry out in distress.

Which character virtue is emphasized?

Implied restraint as an ideal: the verse highlights the effects of force, encouraging careful, dharmic use of strength.