Shloka 53

The Arkāṅga Saptamī (Bhāskara Saptamī) Vow: Origin of Sūrya, Pacification of Rays, and Māgha Saptamī Observance

Devanagari script

रौप्यखुरप्रदेशां च तथा कांस्यसुदोहनाम् । एतां दत्वा द्विजाग्र्याय सार्वभौमो भवेन्नृपः

Transliteration

raupyakhurapradeśāṃ ca tathā kāṃsyasudohanām | etāṃ datvā dvijāgryāya sārvabhaumo bhavennṛpaḥ

Translation

Et (une vache) dont les sabots sont d’argent et dont le vase de traite est de bronze : l’ayant offerte à un brāhmaṇa éminent, le roi devient souverain universel.

Word by Word

• रौप्यखुरप्रदेशाम्: with hooves/hoof-regions of silver
• रौप्यखुरप्रदेशाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रौप्य (प्रातिपदिक) + खुर (प्रातिपदिक) + प्रदेश (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (रौप्याः खुराः/खुरप्रदेशाः यस्याः)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तथा: likewise; also
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• कांस्यसुदोहनाम्: with a fine milking-vessel of bell-metal
• कांस्यसुदोहनाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कांस्य (प्रातिपदिक) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + दोहन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कांस्यं सुदोहनं यस्याः)

• एताम्: this (cow)
• एताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• दत्वा: having given
• दत्वा: Kriya (Gerundial action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), परस्मैपदी

• द्विजाग्र्याय: to the foremost Brahmin
• द्विजाग्र्याय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + अग्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; तत्पुरुषः (द्विजेषु अग्र्यः)

• सार्वभौमः: universal sovereign
• सार्वभौमः: Visheshya (Predicate adjective/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: सार्वभौम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नृपः)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदी

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

Speaker

Unspecified in the provided excerpt (context-dependent within Adhyaya 77).

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: raupya-khura-pradeśām → रौप्यखुरप्रदेशाम्; kāṃsya-su-dohanām → कांस्यसुदोहनाम्; datvā dvijāgryāya (no sandhi change); bhavet nṛpaḥ → भवेन् नृपः (त् + न् → न्न्) written भवेन्नृपः

FAQs

What is the act of dāna (gift-giving) recommended in this verse?

The verse recommends gifting a specially honored cow—described with silver-like hoof regions and a bronze milking arrangement—to a foremost Brahmin.

What result (phala) does the Padma Purana associate with this gift?

It states that the king who gives such a gift becomes a sārvabhauma, i.e., a universal sovereign or emperor.

What ethical lesson is emphasized here for rulers?

That righteous generosity toward worthy recipients (especially learned Brahmins, in the text’s framework) is presented as a foundation for legitimate sovereignty and prosperity.