Previous Verse
Next Verse

Padma Purana — Patala Khanda, Shloka 56

The Meeting with Puṣkala’s Wife

उवाच मतिमान्वीरः सर्वशोभासमन्वितः । रामाज्ञापय रक्षार्थं हयस्यानुज्ञया तव

uvāca matimānvīraḥ sarvaśobhāsamanvitaḥ | rāmājñāpaya rakṣārthaṃ hayasyānujñayā tava

Le sage héros, paré de toute splendeur, déclara : «Ô Rāma, ordonne-moi la garde ; avec ta permission, j’agirai pour la sauvegarde du cheval».

उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मतिमान्wise
मतिमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृविशेषणम्
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
सर्वशोभासमन्वितःendowed with all beauty
सर्वशोभासमन्वितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शोभा (प्रातिपदिक) + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त-निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः: सर्वाभिः शोभाभिः समन्वितः (endowed with all splendours); कर्तृविशेषणम्
रामO Rama
राम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
आज्ञापयcommand
आज्ञापय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√ज्ञा (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थक/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootरक्षा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रयोजनार्थे अव्ययीभाववत् प्रयोगः (for the purpose of protection); षष्ठी-तत्पुरुषः: रक्षायाः अर्थः
हयस्यof the horse
हयस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अनुज्ञयाwith permission
अनुज्ञया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअनुज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
तवof you / your
तव:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

Unspecified ‘matimān vīraḥ’ (a wise hero) addressing Rāma

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Type: temple

Sandhi Resolution Notes: मतिमान्वीरः → मतिमान् वीरः (न् + व); रामाज्ञापय → राम आज्ञापय (a + ā); हयस्यानुज्ञया → हयस्य अनुज्ञया (a + a)

R
Rāma
H
Horse (haya)

FAQs

The speaker asks Rāma to issue a clear command so he may undertake protective duty, specifically guarding the horse, with Rāma’s authorization.

It highlights disciplined service: even a capable hero acts within rightful authority, valuing obedience and accountability over impulsive action.

A royal horse can symbolize sovereignty and state-ritual integrity; guarding it represents protecting the king’s mandate, order, and dharmic governance.