Shloka 21

Adhyaya 91 — The Gods’ Hymn to Kātyāyanī and the Goddess’ Prophecy of Future Manifestations

Sanskrit

लक्ष्मि लज्जे महाविद्ये श्रद्धे पुष्टे स्वधे ध्रुवे ।

महारात्रे महामाये नारायणी नमोऽस्तु ते ॥

Transliteration

lakṣmi lajje mahāvidye śraddhe puṣṭe svadhe dhruve / mahārātre mahāmāye nārāyaṇi namo 'stu te

Translation

Salutations à Toi, ô Nārāyaṇī—ô Lakṣmī; ô Lajjā (Pudeur); ô Mahāvidyā (Grande Connaissance); ô Śraddhā (Foi); ô Puṣṭi (Nourrissement); ô Svadhā (offrande aux ancêtres); ô Dhruvā (la Constante); ô Mahārātrī (la Grande Nuit); ô Mahāmāyā (la Grande Māyā, puissance d’illusion).

Word by Word

• लक्ष्मि: O Lakṣmī
• लक्ष्मि: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• लज्जे: O Modesty
• लज्जे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: लज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• महा-विद्ये: O Great Knowledge
• महा-विद्ये: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती विद्या)

• श्रद्धे: O Faith
• श्रद्धे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• पुष्टे: O Nourishment/Prosperity
• पुष्टे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• स्वधे: O Svadhā
• स्वधे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; पितृयज्ञ-सम्बद्धा देवता/उच्चारः

• ध्रुवे: O Steadfast One
• ध्रुवे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ध्रुवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ‘स्थिरा/नित्य’

• महा-रात्रे: O Great Night
• महा-रात्रे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती रात्रिः)

• महा-माये: O Great Illusion/Power
• महा-माये: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः कर्मधारयः (महती माया)

• नारायणी: O Nārāyaṇī
• नारायणी: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नारायणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (सम्बन्ध/उपपद-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक

• अस्तु: may (it) be
• अस्तु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-एकवचन (Dative)

Speakers

• Devī-stuti within Devi Mahatmyam

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "bhakti", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Nārāyaṇī (Devī)
• Lakṣmī (as epithet/aspect)

Shakti Aspects

• Devī as immanent virtues and cosmic principles (Lakṣmī
• Mahāvidyā
• Mahārātrī
• Mahāmāyā
• etc.)

Key Themes

• Shaktism
• Immanence of the Goddess
• Ethical virtues
• Ritual (Pitṛ svadhā)
• Cosmic māyā

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Devī is identified with both inner virtues (modesty, faith) and outer flourishing (prosperity, nourishment). Ethics and prosperity are not opposed; both are expressions of the same sacred power when aligned with dharma.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Carita (hymnic theology) with a dharma-facing function: it links Purāṇic devotion to daily life—virtue, ritual duty (svadhā), and steadfastness (dhruvā).

What is the esoteric significance?

Mahāmāyā and Mahārātrī point to Devī as the power that veils and reveals reality: the same māyā that binds also becomes vidyā that liberates when approached with śraddhā and inner restraint (lajjā).