Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyaya 58The Kurma-Form of Narayana: Mapping Bharata through Nakshatras, Regions, and Planetary Afflictions

कशायाः मेखलामुष्टास्ताम्रलिप्तैकपादपाः ।

वर्धमानाः कोशलाश्च मुखे कूर्मस्य संस्थिताः ॥

kaśāyā mekhalāmuṣṭās tāmraliptaikapādapāḥ / vardhamānā kośalāś ca mukhe kūrmasya saṃśthitāḥ

Les Kaśāya, les Mekhalāmuṣṭa, les Tāmralipta, les Ekapādapāsa, les Vardhamāna et les Kośala se trouvent dans la bouche de la tortue cosmique.

कशायाःthe Kaśāyas (a people/tribe)
कशायाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकशाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
मेखलामुष्टाःthe Mekhalāmuṣṭas
मेखलामुष्टाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमेखलामुष्ट (प्रातिपदिक; मेखला + मुष्ट)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मेखलायाः मुष्टः/मुष्टिः—belt-grip/with belt-fists)
ताम्रलिप्तैकपादपाःthose with one foot smeared with copper (named group)
ताम्रलिप्तैकपादपाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootताम्रलिप्तैकपादप (प्रातिपदिक; ताम्र + लिप्त + एक + पादप)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीहि-समास (ताम्रेण लिप्तः एकः पादः येषां ते)
वर्धमानाःgrowing/increasing; Vardhamānas (as a name)
वर्धमानाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवर्धमान (वर्ध् धातु, शतृ/शानच्-कृदन्त; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; वर्तमानकाले शानच्-प्रत्यय (present active participle)
कोशलाःthe Kośalas
कोशलाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकोशल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
मुखेin the mouth
मुखे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
कूर्मस्यof the tortoise
कूर्मस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootकूर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संस्थिताःsituated/placed
संस्थिताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसंस्थित (स्था धातु, क्त-कृदन्त; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)
Narrative voice within the Purāṇic exposition (speaker not specified in provided excerpt)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

CosmographySacred geographyRegional taxonomyKūrma-maṇḍala mapping

FAQs

By placing communities within a cosmic body, the text frames geography as sacralized order—suggesting a worldview where social and spatial diversity are components of a single dharmic cosmos.

Primarily Sthāna (ordering of the world/regions).

‘Mouth’ placement can imply ‘ingress/utterance’ symbolism—regions at the mouth are metaphorically at the interface of intake and speech, i.e., exchange, trade, and communication (often consistent with coastal/market associations in later identifications).