Previous Verse
Next Verse

Shloka 107

Bhīṣma’s Śara-śayyā Stuti to Vāsudeva and Yogic Preparation for Dehotsarga

Body-Relinquishment

भीमसेनो यमौ चोभौ रथमेकं समाश्रिता: । कृपो युयुत्सु: सूतश्चन॒ संजयश्व परंतप:,भीमसेन और नकुल-सहदेव तीसरे रथपर सवार हुए। चौथे रथसे कृपाचार्य, युयुत्सु और शत्रुओंको तपानेवाला सारथि संजय--ये तीनों चल दिये

vaiśampāyana uvāca |

bhīmaseno yamau cobhau ratham ekaṃ samāśritāḥ |

kṛpo yuyutsuḥ sūtaś ca saṃjayaś ca parantapaḥ ||

Vaiśampāyana dit : Bhīmasena et les deux jumeaux (Nakula et Sahadeva) montèrent sur un même char. D’un autre char partirent Kṛpa, Yuyutsu et Saṃjaya le cocher—celui qui brûle les ennemis—se rangeant pour la marche à venir selon leur devoir et leur détermination.

भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
यमौthe two twins (Nakula and Sahadeva)
यमौ:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
उभौboth
उभौ:
Karta
TypeAdjective
Rootउभ
FormMasculine, Nominative, Dual
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
एकम्one
एकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Accusative, Singular
समाश्रिताःhaving taken refuge in / having mounted / having resorted to
समाश्रिताः:
TypeVerb
Rootसम्-आ-श्रि
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
कृपःKripa
कृपः:
Karta
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Nominative, Singular
युयुत्सुःYuyutsu
युयुत्सुः:
Karta
TypeNoun
Rootयुयुत्सु
FormMasculine, Nominative, Singular
सूतःcharioteer
सूतः:
Karta
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
not
:
TypeIndeclinable
Root
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
परंतपःfoe-scorcher (epithet)
परंतपः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhīmasena (Bhīma)
N
Nakula
S
Sahadeva
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
Y
Yuyutsu
S
Saṃjaya
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

Even amid martial or political movement, the epic highlights disciplined organization and adherence to one’s chosen duty (svadharma): allies take their assigned places, and loyalty (as in Yuyutsu’s choice) is expressed through action rather than mere words.

The passage reports logistical arrangement: Bhīma together with the twins Nakula and Sahadeva ride in one chariot, while Kṛpa, Yuyutsu, and Saṃjaya (as charioteer) proceed in another—indicating coordinated departure and readiness for the next event.