Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse

भीष्म उवाच कणानां भक्षणे युक्त: पिण्याकस्य च भारत | स्नेहानां वर्जने युक्तो योगी बलमवाप्लुयात्‌

bhīṣma uvāca | kaṇānāṁ bhakṣaṇe yuktaḥ piṇyākasya ca bhārata | snehānāṁ varjane yukto yogī balam avāpnuyāt ||

Bhīṣma dit : «Ô Bhārata, le yogin qui se discipline en mangeant des grains simples et du tourteau (résidu de graines oléagineuses), et qui s’astreint à renoncer aux graisses riches et aux aliments trop onctueux, obtient la force yogique. Cet enseignement met l’accent sur l’austérité et la retenue dans l’alimentation comme soutien concret de la puissance intérieure et de la stabilité».

भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
कणानाम्of grains (coarse grains)
कणानाम्:
TypeNoun
Rootकण
FormMasculine, Genitive, Plural
भक्षणेin eating / in consumption
भक्षणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभक्षण
FormNeuter, Locative, Singular
युक्तःengaged, devoted
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
पिण्याकस्यof oil-cake (sesame-cake etc.)
पिण्याकस्य:
TypeNoun
Rootपिण्याक
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
स्नेहानाम्of fats/oils (ghee, oil etc.)
स्नेहानाम्:
TypeNoun
Rootस्नेह
FormMasculine, Genitive, Plural
वर्जनेin avoidance / in abstaining
वर्जने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्जन
FormNeuter, Locative, Singular
युक्तःengaged, devoted
युक्तः:
TypeAdjective
Rootयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
योगीa yogin
योगी:
Karta
TypeNoun
Rootयोगिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
बलम्strength, power
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
अवाप्नुयात्would obtain / may attain
अवाप्नुयात्:
TypeVerb
Rootआप्
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhishma
B
Bharata (Yudhishthira)

Educational Q&A

Yogic strength is supported by tapas (austerity) and self-restraint, especially through a simple, non-indulgent diet—eating plain grains and avoiding rich, oily/unctuous foods.

In the Shanti Parva instruction, Bhishma continues advising Yudhishthira on disciplines conducive to spiritual practice, here highlighting dietary austerity as a means to cultivate yogic power and steadiness.