Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

कपिल–स्यूमरश्मि संवादः

Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority

तानि जीवानि वक्रीय का मृतेषु विचारणा । पाँच इन्द्रियोंवाले समस्त प्राणियोंमें सूर्य, चन्द्र, वायु, ब्रह्मा, प्राण, यज्ञ और यमराज-- इन सब देवताओंका निवास है, जो उन्हें जीते-जी बेचकर जीविका चलाते हैं, उन्हें अधर्मकी प्राप्ति होती है। फिर मृत जीवोंका विक्रय करनेवालोंके विषयमें तो कहा ही क्या जाय? ।। अजोडन्निर्वरुणो मेष: सूर्यो5श्वः पृथिवी विराट्‌

tulādhāra uvāca | tāni jīvāni vakrīyā kā mṛteṣu vicāraṇā | pañcendriyavāle samasta-prāṇiṣu sūrya-candra-vāyu-brahmā-prāṇa-yajña-yamarāja—eteṣāṃ sarvadevatānāṃ nivāsaḥ | ye tān jīvatāṃ vikrīya jīvikāṃ calayanti teṣām adharmaprāptiḥ | punaḥ mṛta-jīvānāṃ vikrayakartṝṇāṃ viṣaye tu kiṃ vaktavyam || ajoḍan-nirvaruṇo meṣaḥ sūryo’śvaḥ pṛthivī virāṭ ||

Tulādhāra dit : «Si la vente des créatures vivantes entraîne déjà une faute morale, à quoi bon délibérer au sujet de celles qui sont mortes ? En tous les êtres pourvus des cinq sens résident les puissances divines — le Soleil, la Lune, le Vent, Brahmā, le prāṇa (souffle vital), le Sacrifice (yajña) et Yama. Ceux qui font vivre leur maison en vendant de tels êtres vivants tombent dans l’adharma ; que dire alors de ceux qui trafiquent des créatures mortes ?» (Suit une brève liste énigmatique : «la chèvre… le bélier… Varuṇa… le soleil comme cheval… la terre comme Virāṭ.»)

तानिthose (things/beings)
तानि:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
जीवानिliving beings
जीवानि:
Karma
TypeNoun
Rootजीव
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
वक्रीयO crooked one / crooked-minded (address)
वक्रीय:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवक्रीय
FormMasculine, Vocative/Nominative, Singular
काwhat (use/point)?
का:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormFeminine, Nominative, Singular
मृतेषुamong the dead (beings)
मृतेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमृत
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
विचारणाconsideration, deliberation
विचारणा:
Karta
TypeNoun
Rootविचारणा
FormFeminine, Nominative, Singular
अजोडत्joined, yoked
अजोडत्:
Karta
TypeVerb
Rootजुड् (जोड्)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
निर्वरुणःNirvaruṇa (name/epithet)
निर्वरुणः:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootनिर्वरुण
FormMasculine, Nominative, Singular
मेषःa ram
मेषः:
Karma
TypeNoun
Rootमेष
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्वःa horse
अश्वः:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
पृथिवीthe Earth
पृथिवी:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Nominative, Singular
विराट्Virāṭ / the cosmic being (epithet)
विराट्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootविराट्
FormMasculine, Nominative, Singular

तुलाधार उवाच

T
Tulādhāra
S
Sūrya
C
Candra
V
Vāyu
B
Brahmā
P
Prāṇa
Y
Yajña
Y
Yamarāja (Yama)
V
Varuṇa
P
Pṛthivī
V
Virāṭ
A
Aśva (horse)
M
Meṣa (ram)
A
Aja (goat)