Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Ācāra-vidhi (Rules of Conduct) — Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Catalogue

प्रस्थिता हृदयात्‌ सर्वे तिर्यगूर्ध्वमधस्तथा । वहन्त्यन्नरसात्‌ नाड्यो दश प्राणप्रचोदिता:

prasthitā hṛdayāt sarve tiryagūrdhvamadhastathā | vahanty annarasāt nāḍyo daśa prāṇapracoditāḥ ||

Bharadvāja dit : Du cœur, tous s’élancent—de côté, vers le haut et vers le bas. Poussées par les dix souffles vitaux, les nāḍī transportent dans tout le corps l’essence nourricière tirée de la nourriture.

प्रस्थिताःhaving set forth, moving out
प्रस्थिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-स्था (धातु) → प्रस्थित (कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
हृदयात्from the heart
हृदयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Ablative, Singular
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
तिर्यक्sideways, transversely
तिर्यक्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक्
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व
अधःdownwards
अधः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअधस्/अधः
तथाlikewise, also
तथा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतथा
वहन्तिthey carry, convey
वहन्ति:
TypeVerb
Rootवह्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
अन्न-रसात्from the essence/juice of food
अन्न-रसात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअन्न-रस
FormMasculine, Ablative, Singular
नाड्यःthe channels (nāḍīs)
नाड्यः:
Karta
TypeNoun
Rootनाडी
FormFeminine, Nominative, Plural
दशten
दश:
TypeAdjective
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक) / दश
Form—, —, —
प्राण-प्रचोदिताःimpelled by the prāṇas
प्राण-प्रचोदिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राण-प्रचोदित (कृदन्त)
FormFeminine, Nominative, Plural

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
H
hṛdaya (heart)
N
nāḍīs
D
daśa prāṇāḥ (ten vital airs)
A
anna-rasa (nutritive essence of food)