Shloka 1
Tapas, Tīrtha, and Moral Rehabilitation (Śānti-parva 148)
Devanagari script
/ प्याज बछ। जि सप्तचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: बहेलियेका वैराग्य भीष्म उवाच ततः स लुब्धक: पश्यन् क्षुधयापि परिप्लुत: । कपोतमग्निपतितं वाक््यं पुनरुवाच ह
Transliteration
bhīṣma uvāca | tataḥ sa lubdhakaḥ paśyan kṣudhayāpi pariplutaḥ | kapotam agnipatitaṃ vākyaṃ punar uvāca ha ||
Translation
Bhishma dit : Alors le chasseur, bien qu’accablé lui-même par la faim, voyant la colombe tomber dans le feu, lui adressa de nouveau la parole.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
लुब्धकःhunter
लुब्धकः:
Karta
TypeNoun
Rootलुब्धक
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
पश्यन्seeing
पश्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
Formवर्तमानकाले क्त्वा-न-प्रत्ययान्तः (शतृ), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
क्षुधयाwith hunger
क्षुधया:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुध्
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय
परिप्लुतःoverwhelmed, flooded
परिप्लुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरि + प्लु (प्लु/प्लव्)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
कपोतof the pigeon
कपोत:
TypeNoun
Rootकपोत
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
अग्निin/into the fire
अग्नि:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम् (समासपूर्वपदत्वेन)
पतितम्fallen
पतितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपत्
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः, नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Formअव्यय
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
Formलिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
हindeed (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Formअव्यय
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaL
lubdhaka (hunter)K
kapota (dove/pigeon)A
agni (fire)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes