Shloka 43
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
Devanagari script
ततः स पतितो भूमौ नाराचेन समाहतः । वज्नेण च यथा शज्र पर्वतस्येव दीर्यत:,नाराचसे घायल हुआ सुरथ वज्से विदीर्ण हुए पर्वतके शिखरकी भाँति पृथ्वीपर गिर पड़ा
Transliteration
tataḥ sa patito bhūmau nārācena samāhataḥ | vajreṇa ca yathā śṛṅgaṁ parvatasyeva dīryataḥ ||
Translation
Sañjaya dit : Alors, frappé de plein fouet par une flèche nārāca, il s’effondra sur le sol—tel un sommet de montagne fendu par la foudre. L’image souligne la brutalité définitive de la guerre : même les plus puissants tombent en un instant lorsque la violence est lâchée.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
पतितःfallen
पतितः:
Karta
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतित (क्त-कृदन्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्
नाराचेनwith an iron arrow (nārāca)
नाराचेन:
Karana
TypeNoun
Rootनाराच
Formपुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
समाहतःstruck, smitten
समाहतः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम् + आ + हन् (धातु) → समाहत (क्त-कृदन्त)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
वज्रेणby a thunderbolt
वज्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootवज्र
Formनपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय
शृङ्गम्peak, summit
शृङ्गम्:
Karta
TypeNoun
Rootशृङ्ग
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
पर्वतस्यof a mountain
पर्वतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपर्वत
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formअव्यय
दीर्यतेis split, is torn asunder
दीर्यते:
TypeVerb
Rootदॄ (दीर्यते) / दॄ-धातु (विदारणे) (लट्, आत्मनेपदम्)
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaN
nārāca (arrow)V
vajra (thunderbolt)M
mountain peakE
earth/groundVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes