Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 25

Invocation, Purāṇa Lakṣaṇas, Kurma at the Samudra-manthana, and Indradyumna’s Liberation Teaching

Iśvara-Gītā Prelude

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च / वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः

sargaśca pratisargaśca vaṃśo manvantarāṇi ca / vaṃśānucaritaṃ divyāḥ puṇyāḥ prāsaṅgikīḥ kathāḥ

La création et la recréation, les généalogies, les cycles de Manvantara, les récits des dynasties ; avec des histoires divines, méritoires et liées au contexte : tels sont les thèmes reconnus qu’un Purāṇa doit enseigner.

sargaḥcreation
sargaḥ:
Karta (कर्ता/Subject; item in list)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
pratisargaḥre-creation
pratisargaḥ:
Karta (कर्ता; item in list)
TypeNoun
Rootpratisarga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
vaṃśaḥlineage/dynasty
vaṃśaḥ:
Karta (कर्ता; item in list)
TypeNoun
Rootvaṃśa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
manvantarāṇiManu-periods
manvantarāṇi:
Karta (कर्ता; item in list)
TypeNoun
Rootmanvantara (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā, Bahuvacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
vaṃśa-anucaritamaccounts of dynasties (genealogical narratives)
vaṃśa-anucaritam:
Karta (कर्ता; item in list)
TypeNoun
Rootvaṃśa (प्रातिपदिक) + anucarita (अनुचरित, प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
FormNapumsaka, Prathamā, Ekavacana; tatpuruṣa: 'vaṃśasya anucaritam' (account of lineage)
divyāḥdivine
divyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; adjective qualifying 'kathāḥ'
puṇyāḥholy
puṇyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; adjective qualifying 'kathāḥ'
prāsaṅgikīḥincidental/episodic
prāsaṅgikīḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāsaṅgikī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; adjective qualifying 'kathāḥ'
kathāḥstories/narratives
kathāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; item in list)
TypeNoun
Rootkathā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana

Sūta (traditional Purāṇic narrator) addressing the sages (e.g., Śaunaka’s assembly) in the opening definition of Purāṇa-topics

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

FAQs

This verse does not directly define Ātman; instead, it outlines the Purāṇic framework (creation cycles, Manvantaras, dynasties, and sanctifying narratives) within which teachings about Ātman and Īśvara are later presented.

No specific yoga practice is taught in this verse. It functions as a table-of-contents marker, indicating that spiritually meritorious narratives (puṇyāḥ kathāḥ) will appear—among which later sections (notably the Upari-bhāga’s Īśvara-gītā) include yoga and discipline.

It does not mention Śiva or Viṣṇu explicitly. Indirectly, by defining Purāṇa topics, it legitimizes the inclusion of divine narratives that later articulate the Kurma Purāṇa’s characteristic Śaiva–Vaiṣṇava synthesis.