Shloka 42
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
तादृशं घोषमाकर्म्य वासवः प्रोज्झितासनः / सर्वैरनुगतो देवैः पलायनपरो ऽभवत्
Transliteration
tādṛśaṃ ghoṣamākarmya vāsavaḥ projjhitāsanaḥ / sarvairanugato devaiḥ palāyanaparo 'bhavat
Translation
Entendant un tel tumulte, Vāsava (Indra) quitta son trône ; suivi de tous les dieux, il ne songea plus qu’à la fuite.
Word by Word
तादृशम्such, of that kind
तादृशम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (घोषम्)
घोषम्noise, uproar
घोषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आकर्म्यhaving heard
आकर्म्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√कर्ण्/√कर्म्? (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘आकर्ण्य/आकर्म्य’ = having heard; उपसर्ग: आ
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवासव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
प्रोज्झित-आसनःone who had abandoned his seat
प्रोज्झित-आसनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-उद्-√हृ/√झि? (धातु) + आसन (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) ‘उज्झित’ with उपसर्ग प्र; बहुव्रीहि: ‘यस्य आसनं प्रोज्झितम्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वासवः)
सर्वैःby/with all
सर्वैः:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन; विशेषण (देवैः)
अनुगतःfollowed, accompanied
अनुगतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-√गम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वासवः)
देवैःby/with the gods
देवैः:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन
पलायन-परःintent on fleeing
पलायन-परः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपलायन (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (पलायने परः = पलायन-निष्ठः)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमा-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद