Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

एकग्रामस्थितः शिष्यस्त्रिसंध्यं प्रणमेद्गुरुम् / क्रोश मात्रस्थितो भक्त्या गुरुं प्रतिदिनं नमेत्

ekagrāmasthitaḥ śiṣyastrisaṃdhyaṃ praṇamedgurum / krośa mātrasthito bhaktyā guruṃ pratidinaṃ namet

Le disciple demeurant dans le même village doit se prosterner devant le Guru aux trois sandhyā. Celui qui n’est qu’à un krośa de distance doit, avec bhakti, rendre hommage au Guru chaque jour.

एकग्रामस्थितःstaying in one village (away)
एकग्रामस्थितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त, स्था-धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘स्थित’; तत्पुरुष: एकस्मिन् ग्रामे स्थितः
शिष्यःthe disciple
शिष्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular
त्रिसंध्यम्thrice daily (at the three sandhyās)
त्रिसंध्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + संध्या (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव (काल/आवृत्तिवाचक) — adverbial ‘at the three sandhyās/three times daily’
प्रणमेत्should bow
प्रणमेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु) + प्र- (उपसर्ग)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd person, Singular
गुरुम्to the guru
गुरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
क्रोशमात्रस्थितःstaying only a krośa away
क्रोशमात्रस्थितः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रोश (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त, स्था-धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; क्त-प्रत्ययान्त ‘स्थित’; तत्पुरुष: क्रोशमात्रे स्थितः (at a distance of one krośa)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Feminine, Instrumental, Singular
गुरुम्the guru
गुरुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Masculine, Accusative, Singular
प्रतिदिनम्daily
प्रतिदिनम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + दिन (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव — adverb ‘each day/daily’
नमेत्should bow
नमेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन — Optative, 3rd person, Singular