Previous Verse
Next Verse

Shloka 58

विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day

इममेकं सहध्वं च शौर्यकीतिविपर्ययम् / इत्युक्त्वा भण्डदैत्येन्द्रस्तान्प्रहैषीद्रणं प्रति / द्विशतं चाक्षौहिणीनां तत्सहायतयाहिनोत्

imamekaṃ sahadhvaṃ ca śauryakītiviparyayam / ityuktvā bhaṇḍadaityendrastānprahaiṣīdraṇaṃ prati / dviśataṃ cākṣauhiṇīnāṃ tatsahāyatayāhinot

«Unissez-vous et terrassez cette seule femme, et effacez l’inversion du courage et de la renommée.» Ayant ainsi parlé, Bhaṇḍa, souverain des Daitya, les envoya vers le champ de bataille et dépêcha encore deux cents akṣauhiṇī en renfort pour abattre l’ennemi.

इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एकम्one (single)
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (इमम्)
सहध्वम्endure/bear together
सहध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसह (अव्यय) + धा (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; 'सह' उपसर्गवत् (together)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
शौर्यकीतिविपर्ययम्reversal/ruin of valor and fame
शौर्यकीतिविपर्ययम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशौर्य + कीर्ति + विपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (शौर्यस्य कीर्तेः विपर्ययः)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकाल (having said)
भण्डदैत्येन्द्रःBhaṇḍa, lord of the demons
भण्डदैत्येन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड + दैत्येन्द्र (प्रातिपदिक: दैत्य + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (भण्डः दैत्येन्द्रः)
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रहैषीत्sent forth; dispatched
प्रहैषीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + हि (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
रणम्to battle
रणम्:
Karma (कर्म/गति)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय (preposition), प्रति-योगे (towards)
द्विशतम्two hundred
द्विशतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वि + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (द्वे शते)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अक्षौहिणीनाम्of (military) divisions/armies (akṣauhiṇīs)
अक्षौहिणीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन
तत्सहायतयाwith his assistance
तत्सहायतया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् + सहायता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; तत्पुरुष (तस्य सहायता)
अहिनोत्sent; dispatched
अहिनोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहि (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद